Pewnie na tym zadupiu chcecie znaleźć restaurację z szampanem i wodotryskami?

Jesteśmy w Parku Stanowym Wodospadu Akaka, w którym za jednym zamachem można zobaczyć dwa wodospady: Akaka i Kahuna.

Od samego wejścia każde z nas poszło w inną stronę. Ja stoję zauroczona przed wodospadem i nie mogę się na niego napatrzeć. Po wczorajszej wycieczce do parku wulkanów, taki widok jest bardzo, bardzo przyjemną odmianą. Wokoło jest mnóstwo roślin. Woda spada z góry, porośniętej piękną, żywą zielenią. Szumi, nie huczy. Jeśli to prawda, co mówią, to przy wodospadzie Niagara nie da się porozmawiać. Huk jest wszechogarniający.

Michał poszedł ścieżką pod prąd. Tak naprawdę są to schody. Można nimi iść dookoła tej części parku, która jest udostępniona dla zwiedzających. Mają długość 0,4 mili (600 m) i łatwo po nich chodzić. Schody tworzą pętlę i nagle ja, i syn spotykamy się w połowie drogi.

- Nie masz, po co tam iść – oznajmia mój pierworodny – Ja już tam byłem.

- Chyba żartujesz? Ma mi to wystarczyć?

- Nie, tam nic nowego nie zobaczysz – chyba, że chcesz ten wodospad oglądać z różnych stron, to bardzo proszę.

Moje dziecko staje się nerwowe i bardzo by chciało już stąd „prysnąć”. Gdy wyjeżdżaliśmy z domu, temperatura na dworze była niska, Michał założył bluzkę z długim rękawem, długie spodnie, skarpetki, kryte buty. Teraz jest znacznie cieplej i on zaczyna się w tym wszystkim gotować.

- Misiu, jak dasz mi jeszcze zobaczyć ten drugi wodospad i zrobić zdjęcia tych pięknych krzaków, to zaraz Ci kupię lżejsze ubranie. Obiecuję.

- Na tym pustkowiu nie ma żadnych sklepów, a już na pewno nie odzieżowych. A takie krzaczory są tu wszędzie.

Rzucam się pędem zobaczyć drugi wodospad, nim moje dziecko ugotuje się „na twardo”.

Spacerek ścieżką widokową był bardzo miły. Obejrzałam Akakę ze wszystkich możliwych stron. Zrobiłam mnóstwo zdjęć. Wodospad Kahuna też jest ładny, choć widziany z pewnej odległości. Teraz muszę „zeskrobać” z asfaltu moje biedne dziecko i wsadzić je do klimatyzowanego samochodu.  

Teraz mój syn nastawił klimatyzację na 15°C i zaczyna parować.

- Ciekawa jestem, gdzie znajdziemy jakiś sklep. Byle nie w Hilo – mówię.

- I jeszcze przydałaby się knajpka, bo on na pewno jest głodny – mówi mama.

- No pewnie – odzywa się „parujący” Michał – i co jeszcze? Restaurację z szampanem i wodotryskami?

Wybucham śmiechem. Syn się rozkręca.

- Przecież Wam mówiłem, że to zadupie. Wszyscy muszą jeździć do Hilo, bo gdzie indziej są albo wulkany, albo las tropikalny. Nic tu nie znajdziemy, od razu nastawmy nawigację.

I nagle wyłania się przed nami miasteczko. Co prawda miasteczko to dużo powiedziane. Jest w nim tylko jeden podłużny budynek, ale – hurra! – widać bar szybkiej obsługi.

Parkujemy. Zanim zamówimy jedzenie, trzeba uratować Michała, któremu wyrażenie „ubrać się na cebulkę” jest kompletnie obce.

Wchodzimy do sklepu, z którego nas „wyrzuca”. Takie nagromadzenie koszul we wzorki hawajskie jest po prostu „zabójcze” dla naszych oczu. Chryste! Czy oni nie widzą, że to kicz? Bierzemy wdech i wchodzimy ponownie. Z trudem przedzieramy się obok stojaków z różnokolorowymi koszulami. Kolory zaczynają „tańczyć” w mojej głowie. Już tracę nadzieję, że coś tu znajdziemy, co nie będzie hawajską komercją, ani hawajską „cepelią”, aż wreszcie natykamy się na stojak z normalnymi koszulkami.

- Michał, czy chcesz którąś z tych T-shirtek, czy mam kupić koszulę w regionalny wzorek? – pytam złośliwie.

Moje dziecko ponownie „zabija” mnie wzrokiem.

- OK., rozumiem … czyli T-shirtka, tak?

- OMG – mówi – czy widzisz tę cenę? Tu jest drożej niż na Waikiki w Honolulu. Dwa razy drożej.

Mój syn w takich momentach mnie irytuje. Wyrzuca mnóstwo pieniędzy na gry komputerowe, a szkoda mu wydać na T-shirt. Poza tym nie rozumiem go, bo preferuje naprawdę drogie ubrania. Chyba, że to metoda, żeby więcej wyciągnąć od matki: trochę się „pozgrywać”, a później łaskawie przyjąć prezent.

Koszulka naprawdę mi się podoba. Jest w kolorze brudno-niebieskim, z fajnym bladym wzorkiem, trochę przypominającym alfabet obrazkowy Majów. Dużych rozmiarów metka wszyta jest z zewnętrznej strony. Naprawdę bardzo ładna rzecz, jak na sklep, gdzie „straszy” folklor.

- Czy zdecydowaliście się na tę ekstra koszulkę? – pyta sprzedawca, który jeszcze przed chwilą rozmawiał z drugim mężczyzną przy kontuarze.

- Tak, weźmiemy ją. Czy mogę zapłacić kartą kredytową?

- Ależ tak. Akceptujemy wszystkie, łącznie z American Express.

No, to mnie akurat nie dziwi, przecież jesteśmy w Stanach Zjednoczonych, choć prawdę mówiąc VISA jest tu chyba bardziej popularna. Może ze względu na turystów.

- Może ja zapłacę moją kartą? – pyta po polsku mama.

Sprzedawca wyraźnie zbystrzał.

- Skąd jesteście? – pyta.

- Z Polski – odpowiadam – To w Europie.

Na co on najspokojniej w świecie, na kompletnym zadupiu na środku Oceanu Spokojnego, gdzie tak naprawdę najbliższa cywilizacja sensu largo jest daleko stąd otwiera usta i mówi:

- Z Polski. Jak się macie?

I mówi to po polsku.

Mama zaczyna do niego mówić. Po polsku, oczywiście. I tu już robi się problem.

- Kompletnie nie wiem, o czym ta kobieta mówi – sprzedawca zwraca się do mężczyzny, wciąż stojącego obok kontuaru.

- Pyta Pana, skąd znajomość języka polskiego – podejmuję się tłumaczenia.

Mężczyzna uśmiecha się od ucha do ucha i mówi:

- Moja żona pochodzi z Poznania. Wasz kraj jest bardzo ładny. Mili ludzie.

Podbudowani dobrym wizerunkiem Polski i Polaków na świecie, wychodzimy ze sklepu i wchodzimy do baru szybkiej obsługi. Wygląda jak fast food, choć – Boże, wybacz, że to napiszę – do McDonalda mu daleko. Nie lubię tej „restauracji innej niż wszystkie”, poza lodami w waflu z polewą karmelową. Reszta może nie istnieć. L

Moje dziecko patrzy spode łba na zdjęcia dań, zawieszone nad kontuarem.

- Mnie jest wszystko jedno. Ty zdecyduj, co mam jeść – i już go nie ma. Wyszedł na dwór, zająć stolik.

Uwielbiam takie sytuacje, kiedy muszę za niego decydować. Wtedy on je niewiele (jest niejadkiem) i mówi, że nie on wybierał jedzenie, więc może zostawić. Sprytne rozwiązanie, prawda?

OK., nie będę dłużej się zastanawiać.

- Poproszę rybę w sosie curry (curry fish plate), dwie butelki wody, dwie normalne cole i jedną dietetyczną.

Michał uwielbia pikantne potrawy. Pikantnej przyprawy do grilla używa zawsze i przy każdej okazji. Posypuje nią także ziemniaki, a gdyby go nie pilnować, wsypałby ją nawet do deserów. Mam nadzieję, że będzie to prawdziwe curry i trochę wyparzy niewyparzoną buzię mojego synka.

- Wybrałam za Ciebie. Tu jest numerek. Jak Cię Pani wywoła, a dokładniej, jak zawoła moje imię, to masz tam wejść i odebrać danie. Ja wejdę do sklepu obok.

Mój syn chyba uznał to za zniewagę.

- Nie będę reagował na imię żeńskie. No, na pewno nie. Nie ma mowy. Ty płaciłaś, Ty odbierasz.

- Michał, to nie dla mnie jedzenie. My nie jesteśmy głodne, a jeśli nie odbierzesz potrawy, to Ty będziesz głodny i ze mną będziesz miał do czynienia – usiłuję mu zobrazować jego „świetlaną”, niedaleką przyszłość.

Zanim powie coś jeszcze znikam w głębi sklepu. Tu jest zupełnie inaczej niż obok, w sklepie męża Polki z Poznania. Są tu bardzo ładne przedmioty wykonane przez lokalnych artystów. Dużo jest rzeczy, oznaczonych jako ekologiczne, np. torba termoizolacyjna, wykonana z surowców wtórnych, ale pięknie malowana w regionalne wzory: paproci, żółwi itp. I co, można „sprzedać” folklor w ładnej postaci?

Biorę torbę termoizolacyjną na prezent. Już wiem, komu ją dam. Rzucają mi się w oczy korale. Na czarnym tle niebieskie kwiatuszki. Trochę przypomina mi to wzór na ceramice Bolesławca. Biorę je do ręki. Jakie lekkie?! Nie spodziewałam się. Nastawiłam się na większy ciężar i ręka bezwiednie poleciała mi w dół. Głupie uczucie! Biorę je dla Joli. Mam nadzieję, że się spodobają.

- Bardzo dobry wybór – sprzedawca zagaja rozmowę przy kasie – Czy Pani wie, jak nazywa się drzewo, z którego zostały wykonane te korale?

- Nie, nie wiem, jestem po raz pierwszy na Hawajach – tłumaczę się.

- To są orzechy kukui, specjalnej palmy, z której wyrabia się naszyjniki i pozyskuje oliwę. Używa ich się w kuchni, a w oleistej postaci jako kosmetyk do włosów. Przed wiekami służyły jako świece, do tej pory są nazywane candlenut. Orzechy są bardzo lekkie, stąd Pani zdziwienie – uśmiechnął się – Zapakować na prezent?

Nie wiem, czy dam radę w nienaruszonym stanie dowieźć opakowanie do Polski. Czeka nas jeszcze dużo lotów samolotem. Ale się zgadzam. I tak z szykownymi paczuszkami wychodzę na ulicę, która w niczym nie przypomina Hawajów z hollywoodzkich filmów.

Michał dostał już danie. Najwyraźniej nie miał innego wyjścia, tylko się zgłosić do kontuaru jako Agata. Chciałabym zatriumfować, ale się powstrzymuję. Wolę, żeby spokojnie zjadł.

- Popatrz, tu jest reklama hawajskiego hamburgera – mama pokazuje szybę – Co prawda ja nie jestem głodna, ale weźmy na spróbowanie jedną porcję.

Wracam do kontuaru. Zamawiam local Hawaiian hamburger i kolejną porcję napojów.

Zauważyłam, że pomimo iż lokalnemu barkowi daleko z wyglądu do McDonalda, to danie chyba nie jest ohydne, skoro Michał je zjada, a dodatkowym atutem tego miejsca jest fakt, że zostało ono podane na ceramicznych kwadratowych talerzach, które w Polsce uchodziłyby za modne. Żadnych plastików, ani papierowych naczyń jednorazowego użytku. Sztućce też są przyzwoite.

W oczekiwaniu na jedzenie przeglądam zdjęcia w iPhone`ie. Mama przegląda te, które zrobiła aparatem.

Na zdjęciach widać roślinność, którą porasta park wodospadu Akaka: orchidee, bambusy, paprocie, palmy, drzewa banyan (figowiec bangalski). Te ostatnie wyglądają bardzo baśniowo. Trochę jak wierzba płacząca, tylko gałęzie banyan tree zwisają do samej ziemi, a całe drzewo składa się z wielu części i zajmuje dużo miejsca. Stanowi symbiozę dwóch roślin, idealnie współgrających. Drzewa wyglądają przez to majestatycznie, groźnie, ale zarazem frapująco. Trochę jak skrzyżowanie Wiedźmina, czarnoksiężnika i Wernyhory w inscenizacji teatralnej.

Podchodzi Pani z czymś, co nie przypomina hamburgera. Nie wywołała mnie po imieniu, tylko zadała sobie trud, żeby wyjść zza lady i przynieść danie do stolika. To miłe.

Na talerzu istna hawajska kompozycja. Z klasycznego hamburgera pozostały bułki i burger tyle, że zamiast klasycznej napompowanej buły podano chrupiące kajzerki. Na mięsie położono ananasy, a całość przyozdobiono kwiatami plumerii, tymi, które służą do wyrobu polinezyjskich girland lei. Działa na wszystkie zmysły.

- O, to zamiana. Ja biorę hamburgera – i ledwo się obejrzałyśmy, jak Michał przysunął do siebie talerz. 

Bezczelność czy szczerość?

Jesteśmy już pół godziny w Narodowym Parku Wulkanów (Big Island of Hawai`i). Wyszliśmy z centrum turystycznego, wskakujemy do samochodu i jedziemy w miejsce, które jest numerem dwa na naszej mapce – Thomas A. Jaggar Museum. Podobno to najbardziej ruchliwe miejsce w całym parku. Ostrzegają, żeby uważać podczas parkowania na nene, hawajskie gęsi zagrożone wyginięciem. Mama chciałaby bardzo zobaczyć nene, ale ich tu nie widać. Czyżby do wyginięcia przyczynili się nieostrożni turyści?

W muzeum kolejne ekspozycje. Tym razem urządzenia, których kiedyś używali naukowcy do badania wulkanów, działające sejsmografy i – ku przestrodze – zwęglone ubrania i przyrządy naukowców, którzy za bardzo zbliżyli się do lawy. 

Jest tu także wart milion dolarów komputer Vax 11-750, który połączono z pobliskim Hawajskim Obserwatorium Wulkanicznym – miejscem niestety niedostępnym dla zwiedzających. Zapisuje on nawet najmniej wyczuwalne wstrząsy – mikro wstrząsy – których jest kilkaset każdego dnia. Jest też mniejszy sejsmograf, nazywany „wstrząsami ludzkimi”. Zwiedzający może podskoczyć, a urządzenie zarejestruje drgnienie podłogi tak, jakby była sercem wulkanu. Mój syn nie może się powstrzymać: „Nawet o tym nie myśl. Urządzenie by tego nie wytrzymało.” I jak tu nie kochać swojego szczęścia – „żmijki” wychowanej na moim łonie? Nikt Ci nie poprawi humoru tak, jak zrobi to Twoje rodzone przez cztery dni dziecko :)

Swoją drogą, czy takie zachowanie to bezczelność czy raczej prawdomówność, szczerość? Najpierw uczymy dzieci, żeby były szczere i mówiły prawdę, a później staramy się je "popsuć" i nauczyć grzeczności, czytaj: zakłamania. Odwieczny dylemat: walczyć z tym, czy pozwolić, by dziecku kształtował się charakter? Na pewno nie rozstrzygnę tego na Hawajach - w krainie wiecznych wakacji :)

Protest song

Do porządnego sklepu spożywczego mamy 26 mil, ale do wjazdu na teren Narodowego Parku Wulkanów zaledwie jedną milę. To pokazuje, jak największą hawajską wyspę (Big Island of Hawai`i) zdominowały wulkany. Zajmują one ogromną jej część, dlatego – pomimo, że powierzchnia Big Island jest większa niż wszystkich wysp hawajskich razem wziętych – mieszka tu zaledwie 10 procent Hawajczyków. W sumie na wyspie znajduje się pięć wulkanów: Kilauea, Mauna Loa , Mauna Kea, Hualāla i Kohala.

Podjeżdżamy do bramy wjazdowej. Pomimo, że nie dane nam będzie przemierzyć całej powierzchni parku, którą oblicza się na 130888 ha, to i tak zdecydowanie bardziej opłaca się wjechać na teren samochodem niż przemierzać go na piechotę. Amerykanie są mistrzami w zapewnianiu sobie komfortu, więc by dojechanie w pobliże atrakcji było opłacalne, w wielu miejscach już wjazd trzech osób dorosłych jest tańszy niż ich wejście.

Przy wjeździe dostaliśmy mapkę parku, żebyśmy po drodze nie zabłądzili. Jedziemy przed siebie. Droga Crater Rim Drive wiedzie przez las tropikalny, a następnie przez pustynię, porośniętą na przemian suchymi i zielonymi krzakami. Później dane nam będzie się przekonać, że taka różnorodność i zmienność krajobrazu nie należy na Dużej Wyspie do rzadkości. Wręcz przeciwnie: tu jest to norma.

Michał podsuwa mi pod nos mapkę. Ja chyba kiedyś z powodu nieokiełznania mojego jedynaka spowoduję wypadek. Palcem wskazuje na numer jeden. Muszę zawrócić. Pod jedynką kryje się jedyne zachowane biuro turystyczne – Kilauea Visitor Center – idealne miejsce, od którego zaczynają zwiedzanie blisko trzy miliony turystów, którzy co roku przyjeżdżają tu zobaczyć wulkany Kilauea i Mauna Loa. My też tak zrobimy. Musiałam z powrotem dojechać do bramy wjazdowej. Wchodzimy do budynku.

Niektóre ekspozycje w Centrum są intrygujące. Znajdują się tu na przykład eksponaty, które pokazują formowanie się wyspy. Zostało ono pokazane jako życie – życie sensu largo, które przybywa na skrzydłach, z wiatrem i falą oceanu. Nie mogę się napić, żeby zrozumieć. Jestem w naszym towarzystwie jedynym kierowcą z uprawnieniami do prowadzenia wynajętego samochodu, ale postaram się Wam to wytłumaczyć. Na jałowe ziemie wulkaniczne życie przyszło w formie nasion, zarodników, insektów, pająków, ptaków i roślinek. Były one niesione przez wiatr, fale oceanu i migrujące ptactwo. Wiele gatunków zwierząt: płazy, gady, owady i prawie wszystkie ssaki lądowe nie dostały się na wyspy hawajskie, bo jeśli nawet zostały przywiezione przez żeglarzy nie zdołały się zadomowić w nowych warunkach.

No i tu mam problem. Gdzie na tej wyspie są insekty, pająki i ptaki? Na O`ahu też ich nie było. Głównym miejscem, gdzie na Hawajach "roi się" od robactwa są fora Internetowe i blogi niepoważnych ludzi, którzy straszą czymś, co w istocie nie istnieje. A tacy naiwni, jak my zabierają ze sobą kilka kilogramów środków odstraszających – insekty, nie ptaki, oczywiście – które będą musieli z powrotem zabrać do domu. Przewieźć ponad dwoma oceanami! Tak bardzo liczyliśmy, że zobaczymy tu ptactwo. Michał robi doskonałe zdjęcia ptaków w locie. Ma ich pokaźną kolekcję. Ten wyjazd miał być kolejnym "polowaniem" na nie z aparatem fotograficznym. I co? Najwyraźniej Amerykanie wytłukli robale co do jednego odnóża i biedne ptaki wyginęły, nie mając pożywienia. Hawaje to „sterylne” tropiki. Całe szczęście, że z powodu braku czasu nie zawracaliśmy ludziom w Sanepidzie głowy naszymi szczepieniami. Moje dziecko naśmiewałoby się ze mnie do końca życia. Wystarczy, że jego ulubionym tematem najprawdopodobniej staną się te repelenty, które zajmują pół walizki.

Następna wystawa przedstawia ekosystem: od morza do szczytu wulkanu. No to przynajmniej jest zrozumiałe. Jak mawia moje dziecko: „Ty to ogarniesz”. Rzeczywiście ekosystem jestem w stanie ogarnąć. . Dwa kroki dalej jest ekspozycja, przedstawiająca atrakcje i dźwięki lasu deszczowego. W ogrodzie zoologicznym w San Diego widzieliśmy gablotkę, w której były przedstawione produkty, pozyskiwane z tropikalnego lasu deszczowego. Gablotka była spora i zawierała wiele rzeczy, które towarzyszą nam w życiu codziennym, niektóre z nich przywracają nam zdrowie, a nawet ratują życie. Na co dzień nie zastanawiamy się, skąd pochodzą: kakao, pieprz Cayenne, gumka-myszka czy komponenty leku przeciwbólowego. Chinina, używana w leczeniu malarii jest pozyskiwana z kory drzewa cinchona, które rośnie w lasach tropikalnych Ameryki Łacińskiej i Afryki. Natomiast ze śmiertelnie trującej kory lian kurary, która służyła Indianom z Ameryki Południowej do zatruwania strzał przed polowaniem naukowcy wyodrębnili organiczny związek chemiczny alkaloid d-tubokurarynę, który wykorzystywany jest w leczeniu sklerozy rozsianej, choroby Parkinsona i wszelkich dysfunkcji mięśni. Gdyby nie roślinność lasów deszczowych Meksyku i Gwatemali, nie byłoby dwóch czynnych składników i tym samym środków antykoncepcyjnych. Gdyby nie lasy tropikalne w ogóle nie byłoby też jedzenia, środków kosmetycznych i higienicznych, ubrań. Dlatego zawsze tłumaczę mojemu synowi, że zanim walnie w kąt kolejną gumkę i poleci do sklepu po nową, powinien się zastanowić, czy nie przykłada ręki do niszczenia lasów równikowych. Proszę go, by rozejrzał się i zobaczył, ile rzeczy wokół wykonanych jest z drewna, pochodzącego właśnie z lasów tropikalnych: krzesło, na którym siedzi, papier, na którym pisze, pięknie zdobione meble. Drzewo tekowe, mahoń, palisander, balsa i drzewo sandałowe rosną w tych właśnie lasach. Powinien o nie dbać. Nie bujać się na krześle, nie kopać piłką w stół, nie wyrzucać zeszytu tylko dlatego, że okładka przedstawia motyw z „dziewczyńskiej kreskówki”. W takich chwilach mój syn idzie do swojego pokoju i … buch! Trzaska drzwiami. To jego cichy „protest-song”. Nie będą mu w jego domu robić propagandy i „prania mózgu”. Przecież na ogół las tropikalny jest odległym tematem, ale nie teraz. Teraz proszę syna, żeby poświęcił choć 5 minut na obejrzenie wystawy, ale zanim kończę zdanie, on znika. Rozpłynął się. Czyżby znów polinezyjskie czary-mary, których doświadczyliśmy wcześniej w Honolulu? Wychodzę przed budynek. Może wyszedł podziwiać wulkan? Sorry, taki żarcik. Nie ma go. Wracam do środka. Też go nie ma. Wyglądam na parking. Nie ma śladu. Wpadam do sklepiku. Jest, stoi przy kontuarze i coś kupuje. Co? Wolę nie wiedzieć. Wychodzę i cierpliwie czekam. Zjawia się z torbą pełną zakupów. Minę ma taką niewinną, jak Jezusek w stajence. Wykorzystuję sytuację, żeby wpoić mu trochę wiedzy z geografii. No cóż... coś za coś :)

Azjatka z miłym skurczem twarzy

Vouchery wymieniliśmy na karty pokładowe. Idziemy po mostku. No, nie. Czeka nas znowu ta sama szopka. Rytuał, przed którym trudno uciec. Fotografia, za którą trzeba potem zapłacić 20 dolarów. Mamy całą kolekcję takich zdjęć. Wyglądam na nich okropnie. Możemy przeprowadzić głosowanie, na którym z nich wyglądam straszniej. Trudno byłoby się zdecydować, takie jest ich bogactwo. Wczoraj i dziś nie mieliśmy siły protestować, kiedy robili nam zdjęcia na statku i przy helikopterze, ale dwa razy jednego dnia poddawać się takim torturom to lekka przesada. Nawet Trybunał w Strasburgu uznałby to za pogwałcenie praw człowieka. Poza tym mamy swoje aparaty, więc po co nam kolejne zdjęcie do naszego panoptikum. Wymieniamy się uwagami, że chyba nie unikniemy pozowania do zdjęcia, chociaż wszyscy rzucamy jakieś pomysły, jak dać nogę. Nagle przychodzi nam do głowy, żeby pójść za stewardessą, omijając miejsce sesji zdjęciowej. Udało się. Jesteśmy w części restauracyjnej.

- To my mamy szwedzki stół? – marudzi mój niezadowolony syn.

To jednak nie podoba mu się wersja oszczędnościowa, choć nie raz wytykał mi rozrzutność. Usiedliśmy przy wyznaczonym stole. Rozglądam się wokół. Kilkakrotnie płynęliśmy tzw. rejsami obiadowymi na różnych statkach i barkach. Ten przypomina mi prom „Pomerania” z lat jego świetności. Czerwone krzesła typu jakiś fałszywy "Ludwik" ze złotymi obrzeżami. Meble, co prawda, są bardziej w guście amerykańskim niż PRL-owskim, ale skojarzenie z polskim statkiem nasuwa mi się dlatego, że ta restauracja jest kwintesencją bezguścia. Na suficie położono plastikowe panele, „ostatni krzyk mody” z okresu transformacji w naszym kraju. Do tego stoją tu kolumny, które w miejscu jońskich zwieńczeń mają pomarańczowo-zielone ananasy. Wielkie drewniane żółwie leżą pomiędzy potrawami na długim stole, a tzw. estradę ozdabiają zasłony z czerwonego i złotego sukna. Po prostu jakiś architekt wnętrz zemścił się – być może – za niskie wynagrodzenie.

Podchodzi kelnerka. Azjatka z miłym skurczem twarzy, czyli uśmiechem.

- Co mogę podać do picia?

Mój syn od dłuższej chwili „maltretuje” mnie o koktajl alkoholowy. Chce się napić Pina-Colady. Ja mam ochotę na Caipirinhę. Zamawiam trzy koktajle, Coca-Colę i wodę niegazowaną. W cenie każdego biletu jest jeden drink.

- Poproszę o ID tego chłopca. Jeśli ma pić alkohol, to muszę sprawdzić, czy ma ukończone 21 lat.

Tego mogłam się spodziewać. Amerykanie, nawet skośnoocy są bardzo restrykcyjni. Policja może pojawić się znikąd w każdej chwili, nawet na środku Pacyfiku. Poza tym przeciętny mieszkaniec Stanów Zjednoczonych stara się działać zgodnie z literą prawa. Oczywiście, od tego są odstępstwa. Mnóstwo odstępstw. Przybieram poker face.

- Mogę pokazać jego paszport, ale to ja wypiję oba drinki, chyba że Pani kwestionuje warunki, na których zakupiłam bilety.

Pokazuję jej paszport Michała. Przecież nie będę przedłużać tej żenującej chwili. Jak wrócimy do hotelu, to natrę Michałowi uszu za to, że naraża mnie na takie sytuacje. Powiem mu, że kasujemy mu kieszonkowe, bo matka naprawdę musi zainwestować w kurs asertywności. Ale i tak miałam zamiar wypić więcej alkoholu, skoro nie muszę tu prowadzić samochodu. Z chęcią wypiję Pina-Coladę. 

Własnym oczom nie wierzę w to, co widzę. Kelnerka usiłuje wyczytać coś z polskiego paszportu. To go przybliża, to oddala. Michał robi miny, choć są one nieco przygaszone. Nie jest już taki pewny siebie. Kobieta oddaje mi paszport wyraźnie uspokojona. Mówi, że jest OK. i stawia Pina-Coladę przed Michałem. Odchodzi.

Michała z kolei zamurowało.

- A jej co odwaliło? – pyta.

Zabieram mu sprzed nosa alkohol. Usiłuje się stawiać, ale nie daję za wygraną. Swoją drogą, ciekawe, co takiego kelnerka wyczytała w jego paszporcie. Czyżby był on tak „czytelny”, że można wmówić Amerykanom, że jest on zgoła innym człowiekiem?

Covent Garden

Jest wieczór, a my jesteśmy w Covent Garden. Ze wszystkich stron dobiegają różne melodie. Przed kościołem św. Pawła (St. Paul`s Church) szczudlarz pokazuje swoje sztuczki. Covent Garden jest piękne o każdej porze dnia. Wieczorami turystów zabawiają artyści uliczni. Nie łatwo jest takim artystą zostać. Do tego potrzebne jest specjalne pozwolenie władz miejskich, liczba ulicznych artystów jest ograniczona. Już kilka lat temu moje dziecko postanowiło, że zostanie ulicznym   artystą w Covent Garden, bo mu się tam podoba. Ma już gitarę, więc kto wie? Za dnia w Covent Garden działa targ, na którym kupić można niemal wszystko. Nasze ulubione stoiska? Z torbami – mojej mamy, ze wszystkim, co ma motywy rockowe – mojego syna. Ja uwielbiam stoisko z kwiatami. Podobnie, jak bohaterka „Pigmaliona” Eliza Doolittle mogłabym być kwiaciarką z Covent Garden. 

Szczudlarz zaczepia przechodniów. Trochę kiepsko mu idzie, bo są oni od niego sporo niżej. Dziewczyny uciekają przed nim z piskiem, mężczyźni chcą, żeby im szepnął coś do ucha. Od strony Apple Market dobiega muzyka rockowa. Wczorajszy musical „Rock of Ages” był – pozwolę sobie zacytować moją rodzinę – absolutnie fantastyczny. Michał oczami wyobraźni widział się w roli Drew Dillenbecka, głównego bohatera, w którym zakochuje się piękna Sherrie Christian. W musicalu wykorzystano klasyczne utwory rockowe, m.in. zespołów: Bon Jovi, Poison i Europe. Po prostu uczta dla ucha i ducha. 

Po spektaklu wracaliśmy do Greenwich – jak co dzień – kolejką. Przejeżdżając koło doków, pomyślałam, że podróżowanie Docklands Light Railway jest o wiele przyjemniejsze niż londyńskim metrem. Człowiek sunie wzdłuż przeszklonych wieżowców, których ściany stają się lustrem dla nadjeżdżającej kolejki. Pomiędzy budynkami widać Tamizę i kawiarenki usytuowane wokół rzecznych zatok. Londyńskie metro jest zbawieniem w godzinach szczytu, ale ma także swoje wady. Największą wadą jest to, że często jest w nim duszno, a kiedy na peron wjeżdża pociąg, wpycha on masę zimnego powietrza. Ciągle jesteśmy chorzy po podróżach w londyńskim Undergroundzie. Z Docklands Light Railway nie ma takiego problemu. Podróżowanie staje się przyjemnością, większą od przemieszczania się po mieście autobusem. Czy kiedykolwiek próbowaliście jeździć po Londynie tym środkiem transportu? Taka podróż trwa wielokrotnie dłużej niż metrem. Autobus staje na przystankach niewiele od siebie oddalonych, przez co głównie stoi, a nie jedzie. Podróżując angielskim autobusem, można wiele zobaczyć, ale do zwiedzania nadaje się bardziej autobus wycieczkowy – sightseeing bus. Żeby choć jeszcze jeździły te stare autobusy niezamykane z tyłu, ale niestety wycofano je z użytku kilka lat temu. Z takiego autobusu można było wysiąść w dowolnym momencie, pod warunkiem – oczywiście – że akurat się zatrzymał. Teraz po angielskich ulicach jeżdżą wyłącznie autobusy z zamykanymi drzwiami. A komu to przeszkadzało?

Muszę kupić mojej rodzinie karty Oyster, zwane „ostrygami”. Ja swoją kartę mam już od kilku lat, oni natomiast zwrócili swoje, kiedy ostatnio wyjeżdżaliśmy z Londynu. Taka karta jest wygodna i daje wiele zniżek, np. na rejsy po Tamizie. Tylko, dlaczego ja musiałam uzupełnić tak szybko punkty na swojej „ostrydze”? Przecież teoretycznie korzystanie z karty jest o wiele bardziej opłacalne niż zakup kartonowego biletu całodniowego. Takie bilety codziennie kupuję mojej rodzinie. Pierwszego dnia Michał podszedł ze mną do automatu z biletami. Znów mnie będzie kontrolować – pomyślałam. No i – oczywiście – zaczął swoje. Bierzesz bilety tylko na dwie strefy? – zapytał. Dlaczego to dziecko igra ze mną? Jestem bardzo zmęczona po wielu miesiącach pracy, a ono mi nawet w Londynie nie odpuszcza. Tak, na dwie – warknęłam. – Michał, zostaw mnie w spokoju, bo coś tu źle wcisnę. Najlepiej idź do babci. – Tylko spojrzał na mnie z wysokości 185 cm i z lekceważącą miną odszedł. – Zajmę się Tobą później. – pomyślałam. W odpowiednim czasie dostaniesz ode mnie reprymendę. 

Ja mam tak często: nagle doznaję olśnienia. Jechaliśmy w dalszym ciągu kolejką do… W której strefie leży Greenwich? Do tej pory w czasie pobytu w Londynie zatrzymywaliśmy się wyłącznie w pierwszej. W najgorszym okresie, czyli w czasie studiów mieszkałam w drugiej. Najtańsze całodniowe bilety są, na co najmniej dwie strefy. O. Boże, zrobiło mi się słabo. Przed sobą miałam mapę Docklands Light Railway, z której wynikało, że Greenwich leży w trzeciej strefie, a ja od dwóch dni fundowałam mojej rodzinie atrakcje w postaci ewentualnej rozmowy z kanarami. Nie widziałam ich, co prawda, od bardzo dawna, ostatnio w latach osiemdziesiątych ubiegłego wieku, ale oni w każdej chwili mają prawo wsiąść do wagonu i zażądać okazania biletów. 

- Aguniu, co się dzieje? – z tyłu usłyszałam głos mamy.

Nie mogłam im powiedzieć, że pomimo posiadania biletów, już od kilku stacji jechali na gapę. Nie chciałam ich denerwować.

- Sprawdzam, na ilu stacjach w Greenwich zatrzymuje się nasz pociąg.

Takie malutkie kłamstwo, trochę naciągane, bo tą trasą jechaliśmy nie po raz pierwszy, ale cóż…. Jak to się stało, że nie zorientowałam się, że kupuję złe bilety? Chyba dlatego, że na stacji, na której wysiadamy nie ma bramek, przez które wychodzi się z peronu. W centrum Londynu taka sytuacja jest nie do pomyślenia. Jeśli nie włożysz do bramki biletu, nie zostaniesz przez nią przepuszczony. Na stacji Greenwich są natomiast czytniki do kart Oyster, z których ja korzystam, kończąc podróż. 

No to Michał będzie miał używanie – pomyślałam – Na pewno powie: „A nie mówiłem?”. Wytknie mi, że go nie posłuchałam i przegoniłam. Mimo to postanowiłam, że powiem im o mojej pomyłce, jak wyjdziemy ze stacji. Będę musiała jakoś wybrnąć z tej głupiej sytuacji z Michałem. Powiem mu, że się pomyliłam, ale teraz się do tego przyznaję i że do błędu powinien przyznać się każdy. Nie ma tego złego. 

Jakoś udało nam się dojechać do celu bez kontroli. Gdy minęliśmy płot stacji, powiedziałam im o tym, że najadłam się strachu. Mój syn – oczywiście – powiedział: „Przecież Cię pytałem, w której strefie leży Greenwich”. Tryumfował. Mama zawsze szuka pozytywów, więc zapytała: „Super, to ile funtów jesteśmy do przodu?”. Musiałam jej powiedzieć, że gdybyśmy zostali skontrolowani, to bylibyśmy do tyłu 160 funtów, bo tyle wynosi kara za jazdę na gapę dla dwóch osób. 

Dziś już wszyscy mamy właściwe bilety, więc podróż z Covent Garden upłynie w spokoju. 

 

Czarnoksiężnik z krainy Oz - fragment książki "W drodze po szczęście. Zapiski z podróży"

Mój syn uważa, że wydałam niepotrzebnie pieniądze na spektakl "Czarnoksiężnik z krainy Oz", na który się dziś wybieramy, bo przecież on już jest za duży, by oglądać jakieś bajki. Takie bajanie jest dla malutkich dzieci, a nie dla niego, 14-letniego młodzieńca, który jest już prawie dorosły. 

Michał łaskawie idzie w kierunku teatru "London Palladium".

- Będę słuchał muzyki, uprzedzam. Mam w nosie krainę Oz.

OK. - myślę - to miej ją w nosie, tylko nie rób większych scen.

- Naprawdę na przyszłość nie kupuj już takich atrakcji, bo one są dla niego nieatrakcyjne – radzi mi mama – Popatrz, tu głównie przyszły małe dzieci. On ma prawo dziwnie się czuć.

- Słuchaj babci, bo mądrze mówi.  

OK., moja rodzina ma zastrzeżenie do programu artystycznego, który im przygotowałam. W przyszłości wezmę pod uwagę słowa ich krytyki.

Zaczyna się spektakl. Spróbujmy go obejrzeć, najwyżej po pierwszym akcie wyjdziemy z teatru. Zaczyna się opowieść. Na scenę wychodzi Dorotka z pieskiem, który w sztuce wabi się Toto. Jest prześliczny i wzbudza zachwyt w Michale, który uwielbia zwierzęta, szczególnie psy. Pierwsze lody zostały przełamane, uprzedzenia jeszcze są, ale trochę topnieją.

W pewnym momencie nad farmę nadciąga tornado i dom, w którym jest Dorotka i Toto zostaje wciągnięty przez trąbę powietrzną i przeniesiony do wschodniej części krainy Oz. Jak twórcy spektaklu postanowili małym dzieciom pokazać porwanie przez trąbę powietrzną domu i przeniesienie go w inny wymiar czasu i przestrzeni? Otóż postanowili równocześnie oślepić je i ogłuszyć. Równocześnie bowiem jeden wielki przeraźliwy huk wydobywa się z głośników i kilka razy błyskają lampy ustawione koło sceny i skierowane wprost na widownię. Nie wiem, jak te dzieci to zniosły, ale ja przez moment nic nie widziałam i nie słyszałam. Dzieci natomiast nawet nie pisnęły, wbiło je w fotele.

Moja rodzina pochyla się nade mną i mówi:

- Zwracamy Ci honor. Ten spektakl jest super, a tych dzieci tu nie powinno być.

Moim zdaniem, najcenniejszą cechą u bliźniego jest to, że potrafi się przyznać do błędu. Nie każdy bliźni ma tę cechę, ale moi mają. No – powiedzmy – Michał miewa.