A dlaczego nie?

Mój syn, lat 17, licealista z klasy o profilu społecznym. Uparł się, że wraz z kolegami pójdzie dziś na demonstrację przed Trybunałem Konstytucyjnym. W domu odbyła się awantura, bo przecież on jest już dorosły i ma prawo decydować o tym, co robi. Zabroniłam mu chodzenia w miejsce, w którym może dojść do starć z pseudo kibicami, antagonistami, policją. Nie chciał słuchać, twierdząc, że i tak zrobi, na co będzie miał ochotę. Powtarzał, jak mantrę pytanie: "A dlaczego nie?".

Jestem z rocznika `66. W 1981 roku rozpoczęłam naukę w liceum im. Mikołaja Reja w Warszawie. W naszej szkole jak w soczewce odbijał się cały układ społeczny wtedy panujący. Młodzież była wymieszana jak w tyglu. Byli uczniowie z bardzo bogatych domów, dzieci dyplomatów, ministrów i dygnitarzy partyjnych, były kompletne "średniaki" i była tzw. młodzież walcząca. Chodziłam do klasy razem z Emilem Barchańskim. Bardzo sympatyczny, trochę introwertyczny, bardzo inteligentny. "Zimował", bo nie zdał do następnej klasy z polskiego. Inteligencja w polskiej szkole nigdy nie była w cenie, a Emil był wolnomyślicielem i pomimo introwertyczności wyrażał swoją opinię na głos. Nie był w stanie dostosować się do szarej szkolnej rzeczywistości i wygłaszać formułki w stylu "Juliusz Słowacki wielkim poetą był". Był też bardzo zaangażowany politycznie. Po latach dowiedziałam się, że działał w grupie konspiracyjnej "Piłsudczycy". 

Kiedyś słuchaliśmy Radia "Wolna Europa". W audycji podano, że nasza szkoła jest jednym z liceów, które są najwyżej na liście placówek edukacyjnych w Polsce z największym odsetkiem uczniów zaangażowanych w walkę z ustrojem. Emil zdecydowanie był zaangażowany. W drukowanie i kolportaż bibuły, w demonstracje. Wziął udział w akcji oblania znienawidzonego pomnika Feliksa Dzierżyńskiego czerwoną farbą i obrzucenie go koktajlami Mołotowa. Brał udział w manifestacjach patriotycznych. Za każdym razem pokazywał nam plecy, na których były krwiste ślady po uderzeniach pałami ZOMO. Nie chodził na demonstracje sam, towarzyszyli mu nasi koledzy. Byli dla nas przede wszystkim bohaterami. A Emil naprawdę się wyróżniał i gdyby żył, mógłby w życiu osiągnąć bardzo wiele.

Nigdy nie zapomnę tej chwili. Był czerwiec, trwała lekcja języka polskiego. W pewnej chwili wszedł do klasy dyrektor, szepnął coś na ucho polonistce. Zapanowała długa cisza, nauczycielka wahała się, jak nam przekazać wiadomość. Złą wiadomość. Emila znaleziono martwego w Wiśle. Istnieją podejrzenia, że utopił się w czasie kąpieli. Jak to możliwe?! Przecież on był chory na astmę i unikał pływania. Bardzo szybko nabraliśmy podejrzeń, że za śmiercią kryje się kolega, który podobno wyciągnął go nad rzekę. Chcieliśmy przeprowadzić śledztwo na własną rękę. Zostaliśmy powstrzymani przez nauczycieli. Do końca nauki tuż przed planowanymi demonstracjami i manifestacjami 3-majowymi odbywali z nami długie rozmowy, zniechęcając nas na wszelkie sposoby i apelując, byśmy trzymali się od nich z daleka. Używali nawet argumentu, że oni przez nas też będą mieli kłopoty. 

Po 34 latach od pamiętnej lekcji wciąż czuję to, co czułam wtedy. Krew odpłynęła mi z głowy, nogi ugięły się w kolanach. Do tej pory nie mogę o tym spokojnie myśleć. Mam traumę i kiedy słyszę, że moje jedyne, rodzone przez 4 dni w ogromnych bólach dziecko chce się narażać na niebezpieczeństwo, no może nie tak wielkie, jak to, na które narażał się Emil - ale nigdy nie wiadomo, co może się stać - to automatycznie budzi się we mnie sprzeciw. Pomimo że wiem, jak ważne jest, by w tym wieku kształtować w sobie patriotyzm. 

Mój syn zaczął oglądać relację z demonstracji po dłuższej chwili. Już myślałam, że chce mnie ukarać za to, że nie pozwoliłam mu wziąć w niej udziału. Po prostu wpakowałam go w piątek do samochodu i wywiozłam do domu pod Warszawą. Stąd autobusy odchodzą dwa razy dziennie, a ja osobiście od 14 lat nie widziałam żadnego, więc równie dobrze mogą w ogóle tu nie kursować. Już za trzy miesiące mój syn skończy 18 lat i nie będą mogła mu niczego zabronić. Chciałabym "doholować" go do pełnoletności bez uszczerbku na zdrowiu.

Emil Barchański został znaleziony martwy na dzień przed swoimi 17. urodzinami. Mój syn mógłby powiedzieć: "To Twój kolega narażał się, a ja nie mogę?". Tak, tylko myślę, że my w tym wieku byliśmy jednak doroślejsi.  

Mistrz ostatniej szansy

Moje kochane dziecko, mistrz ostatniej szansy. Zawsze ma czas na wszystko oprócz nauki. Na grę z kolegą w sieci, domowy koncert gry na gitarze, jazdę konną, kopanie w piłkę. Na naukę natomiast nigdy nie przeznacza więcej niż 15 minut. Twierdzi, że tyle mu wystarcza na przyswojenie materiału. Po prostu "geniusz" i sztuczna inteligencja w ciele 17-latka. Mojego syna. Kto nie rozumie jego geniuszu, powinien się - zdaniem Michała - wstydzić. W tym konkretnym przypadku powinien wstydzić się nauczyciel biologii. Nie poznał się na nim i wystawił mu na koniec roku jedynkę, zwaną potocznie "pałką". Mój syn na przyswojenie całego materiału z biotechnologii i genetyki przeznaczył aż 6 godzin, co było 24-krotnym przekroczeniem dopuszczalnej normy. Nauczyciel powinien zrozumieć ogromne poświęcenie ucznia. Przecież nie liczy się to, że przez całe półrocze młody człowiek leserował. Ważniejsze powinno być to, że zdobył się na heroiczny czyn i ogromne poświęcenie w imię nauki. 

Dla tych, którzy nie mają dzieci wyjaśnienie: "pałka" to ocena nie kwalifikująca ucznia do przejścia do następnej klasy. I mój jedynaczek znalazł się właśnie w tej grupie - grupie uczniów, którzy dziś musieli zdawać egzamin poprawkowy. Nie rozumiem młodych ludzi. Gdyby przez całe wakacje miała prześladować mnie wizja "poprawki" i niepewność, czy przejdę do następnej klasy, to na pewno dla świętego spokoju uczyłabym się pilnie przez cały rok. 

Mój syn jako ucieleśnienie "geniuszu" miał dziś wyjątkowe szczęście. Dostał jedyny zestaw pytań, na które potrafił odpowiedzieć. I zdał. W szczerym odruchu pogratulowałam mu, ale po chwili zastanowiłam się, czego ja mu właściwie gratuluję. Leserowania przez cały rok i "wyciągnięcia się" na dwójkę? Gratulacje zostały cofnięte, a zastąpił je smrodek dydaktyczny. No, cóż... mój syn sam się o to prosił. 

A coś Ty, to badziewie?! Mowy nie ma!

Jesteśmy w agencji wynajmu samochodów. Na Dużej Wyspie nasze bagaże nie zmieściłyby się do Toyoty Corolli, tu z kolei nie ma zamówionego przez nas Forda. Byłabym tym nawet poirytowana, gdyby nie to, że dziewczyna, która nas obsługuje jest naprawdę bardzo bardzo sympatyczna.

- Są na razie trzy rodzaje samochodów: ten osobowy jest o $15 za dzień droższy od tego przez Was zamówionego, Jeep Liberty biały – o $25, z kolei w kolorze czerwonym o $30.

- Weźmy ten czerwony. On ma zdejmowany dach – moje dziecko jest podekscytowane.

- Czy ten dach zdejmuje się ręcznie? – pytam podejrzliwie.

- Tak, niestety ręcznie – odpowiada dziewczyna.

- Michał, nie bierzemy czerwonego. Nie będziemy się z nim mocować. Może weźmy ten samochód osobowy? – usiłuję działać rozsądnie.

- A coś Ty, to badziewie?! Mowy nie ma. Weźmy białego Jeepa Liberty.

Jeśli jeszcze raz syn zarzuci mi rozrzutność, to przypomnę mu nie jeden moment, ale wiele, w tym ten, kiedy „napalił się” na wóz terenowy. Poza tym ten osobowy – nie widzę, jaka to marka – nie wygląda na badziewie.

- OK, to bierzemy białego Jeepa – mówię do dziewczyny.

- WOW!!! Super, ale będzie szpan na Facebooku – moje dziecko jest seventh heaven i najwyraźniej dobrze jest mu w tym siódmym niebie.

Trzeba koniecznie zainwestować w kurs asertywności. Inaczej przepadnę z kretesem, jeśli już się to nie stało J. 

Punkt widzenia zależy od punktu siedzenia

Kiedy byliśmy w Honolulu, mój syn stwierdził, że jesteśmy na kompletnym zadupiu, bo wszak to środek Pacyfiku i wszędzie stąd daleko. Nieważne, że na tym "zadupiu" jeździ więcej luksusowych samochodów niż w stolicy światowego hazardu, czyli Monte Carlo. I więcej tam sklepów największych projektantów mody niż gdziekolwiek indziej.  Michał stwierdził, że on znów jest poszkodowany, bo matka go wywiozła, Bóg wie gdzie, a taki Kuba to ma dobrze, bo przez trzy tygodnie na południu Francji nie będzie wychodził z basenu. Ja już przyzwyczaiłam się do tego, że mój syn "zawsze ma gorzej", ale nie mogłam się powstrzymać, by mu powiedzieć, że o naszym kraju się mówi, że jest "zadupiem" Europy, więc punkt widzenia zależy od punktu siedzenia. I na przyszłość jedzie na wczasy do Koluszek albo Tłuszcza. Oczywiście, sam, bo ja jadę znów na jakieś "zadupie" :)

Hawaje są niesamowicie zróżnicowane, można tam znaleźć wodospady, wulkany, las tropikalny, obszary pustynne, czasami jedno obok drugiego. Honolulu, a szczególnie Waikiki nie można porównać, np. z wyspami Big Island albo Maui. W stolicy stanu Hawaje jest światowo, a na pozostałych wyspach swojsko. Tam to jest dopiero "zadupie". Ale nie dla mojego syna. Zarówno w Konie, jak i Lahainie mieliśmy do dyspozycji baseny, więc mój syn mógł choć przez 2 tygodnie poczuć się, jak jego kolega na południu Francji. Choć niestety biedaczek musiał zobaczyć, jak wygląda okolica, taka trochę większa okolica, bo musiał obejrzeć cale wyspy. No cóż... nie odpuściłam mu :)

Raz mój syn chciał zachować się jak dżentelmen

- Michał, kończ, idziemy zwiedzić okolicę.

Zjadł  i ponownie usiadł z iPhone`em.

- A czy ja nie mogę zostać? – zaczyna przeciągać strunę.

- Nie!

- No, OK., to chodźmy – mówi niemal obrażony.

Musimy się ruszyć. Całe przedpołudnie spędziliśmy na lotniskach i w samolotach, teraz trzeba rozprostować kości.

Przy naszym apartamencie jest zarówno taras z leżakami, jak i zejście na plażę. Od strony parkingu jest też duży basen, wykonany z terrakoty mozaikowej, przedstawiającej wielkiego wieloryba na dnie. Przy wejściu na basen informacja: furtkę otwiera się kluczem do apartamentu. No, ja się na tym nie znam, ale jeśli wszystkie klucze od wszystkich apartamentów pasują do tej furtki, to czy każdy klucz pasuje do zamku w drzwiach innych mieszkań? Mam nadzieję, że jakimś cudem nie pasuje. Wsadzamy klucz w zamek furtki. Furtka się otwiera.

Sprawdzam numer miejsca parkingowego, który dostałam wraz z innymi istotnymi informacjami. Zgadza się, taki numer istnieje i nawet nikt na nim nie zostawił pojazdu. Jutro my tu zaparkujemy.

Idziemy w kierunku sklepu, w którym robiłyśmy niedawno zakupy. Po prawej stronie jest plaża publiczna i skwer. Dalej jest stacja benzynowa i sklep ABC Stores. Nie dotarliśmy dziś do niego, a szkoda, bo jest w nim większy wybór. Najpierw chcemy wziąć dosłownie dwie rzeczy, jutro będziemy mieli samochód, to zrobimy większe zakupy. Kusi nas wiele produktów. Mam ochotę na piwo Corona, ale najbardziej opłaca się wziąć „sześciopak”, więc wkładam go do koszyka. O, i wina czerwonego też bym się napiła. Michał podchodzi i prosi, żebym dla niego wzięła buteleczkę Pina Colady. Wkładam szybko do koszyka, żeby nikt nie widział, że osoba niepełnoletnia interesuje się jakby nie było alkoholem. Jeszcze kilka rzeczy i mamy już pełne dwa koszyki.  Podchodzimy do kasy. Pani pakuje nasze zakupy w dwie torby: jedną z grubego plastiku, drugą papierową. W tej drugiej jest część alkoholu. Po dokonaniu płatności mój syn bierze torbę papierową w rękę, chce ją zanieść do domu. W tym momencie kasjerka podskakuje do góry, jakby ktoś ją ukuł szpilką i mówi:

- Proszę natychmiast zabrać jemu tę torbę – mówi z przerażeniem w głosie.

- A co ta kobieta wywija? Chyba jej odwaliło – mówi mój syn - chwała Bogu! - po polsku.

Dla świętego spokoju wyjmuję z jego rąk torbę.

- Pewnie chodzi jej o to, że w tej torbie jest alkohol. Pewnie myśli, że ja kupiłam go dla Ciebie. Albo myśli, że procenty z alkoholu przez papier przejdą na Ciebie – śmieję się – Chodź, na zewnątrz odbierzesz ode mnie zakupy. Gdyby ona wiedziała, że Pina Colada i Corona są dla Ciebie, to pewnie wezwałaby policję.

Reakcja tej kobiety naprawdę była nerwowa. Nie pozwoliła mojemu synowi zachować się jak dżentelmen. A tak rzadko mu się to zdarza J.

Potrzebna odrobina pokory - od zaraz

Stoję przed dwiema tabliczkami i czuję, jak na całym ciele pojawia się gęsia skórka. Właśnie wyjechaliśmy na popołudniową wycieczkę wzdłuż wybrzeża na północ od miasta Lahaina, w pobliżu którego mieszkamy. Miało być lekko, łatwo i przyjemnie, czyli podziwianie krajobrazów z samochodu. Ja już pomijam fakt, że Jeepa Liberty łatwo i przyjemnie się nie prowadzi, bo on jest ciężki jak wół i oporny jak osioł. Muszę koniecznie go rozpracować, bo inaczej znienawidzę prowadzenie samochodu. A znienawidzić nie mogę, bo jestem typem człowieka zawsze zmotoryzowanego. Musiałam chwilę odpocząć od „wygód” motoryzacji, dlatego zatrzymaliśmy się. W dole widać przepiękny gejzer.

Stoję przed tabliczkami i wyobraźnia zaczyna mi pracować. Jedna z nich ostrzega, że gejzer nie jest placem zabaw i że nie wolno się do niego zanadto zbliżać, bo może wciągnąć każdego, kto nie zachowa się ostrożnie. Druga z kolei upamiętnia chłopca, który zginął, zassany przez wodę. „Jak Wam się podoba?”, pozwolę sobie zacytować Szekspira.

Gejzer jest fantastycznym zjawiskiem, które należy podziwiać z pewnej, bezpiecznej odległości. Było kilka wypadków na Maui, w których zginęli ludzie, bo podeszli za blisko. Rozpętała się wtedy burza w mediach, że brak w takich miejscach ostrzeżeń o grożących niebezpieczeństwach. Najwyraźniej tutejsze tabliczki pojawiły się po serii śmiertelnych wypadków.

Chyba żadne ostrzeżenia, odwoływanie się do ludzkiej wyobraźni i zdrowego rozsądku nie wpłyną na postawy turystów. Przy gejzerze jest grupka śmiałków, a wśród nich … – o, Chryste Panie! – mój rodzony syn.

- Co on tam robi? – zaczynam panikować.

- Michał, wracaj – krzyczę i zaczynam biec w jego stronę.

Na nogach mam klapki, a zejście do gejzeru jest kamieniste. Mój syn nie tylko mnie wykończy, on przede wszystkim ściągnie na siebie jakieś nieszczęście. Krzyczę, ale wszędzie słychać szum wody. Mogę sobie krzyczeć! Równie dobrze mogłabym dzwonić na Berdyczów. Jeżeli Michał przeżyje, to ja go „zabiję” za ten numer, który właśnie wykonał.

- Michał, wracaj … – tym razem dodaję niecenzuralne słowa – Natychmiast wracaj. Masz szlaban na …– i tu wyliczam wszystkie konsole, które posiada – „zero” gier do końca świata i o jeden dzień dłużej – mój synek jest już przy mnie, dzięki Bogu. Teraz czeka go bura.

- Czy Ty oszalałeś? Nie widzisz ostrzeżeń? Nie umiesz czytać? Rozum Ci odebrało? Tu jest napisane czarno na białym, że zbliżanie się do gejzeru jest niebezpieczne.

Mam ochotę spuścić mu lanie. Nie byłoby to takie proste. Jest już na to za duży.

- Michał, czy Ty mógłbyś choć raz w życiu okazać trochę pokory, szczególnie w  obliczu żywiołów natury?

- A dlaczego znów się „ciskasz”? Przecież nie byłem tam sam. Skoro ich gejzer nie wciągnął, to dlaczego miałoby mnie to spotkać?

Głęboko oddycham. Muszę się opanować. Porozmawiam z nim wieczorem. A w ogóle to zdecydowanie wolę prowadzić samochód ciężki jak wół. Przynajmniej będzie bezpiecznie.

Moje Najdroższe Body Board

Dziś już wyjeżdżamy. Polecimy na wyspę Maui, na której mamy wynajęty tylko jeden apartament, więc nie trzeba będzie ciągle się przemieszczać. Przylecieliśmy do Hilo, ale samolot powrotny mamy z Kailua-Kona. Mamy przesiadkę w Honolulu i 50 minut przerwy. Polecimy na lotnisko w Kapalua, które chyba jest bardzo małe, bo agencję wynajmu samochodu zamykają o 17.00, a my pechowo wylądujemy kilka minut po zamknięciu. Za to z lotniska do wynajętego przez nas apartamentu mamy niecałą milę.

Dojeżdżamy do znaku, informującego o tym, że kończy się strefa zagrożenia tsunami. Przejeżdżaliśmy koło niego codziennie i nigdy nie czuliśmy się nieswojo. Nie uświadamialiśmy sobie realnego zagrożenia, choć na Dużej Wyspie są ślady tragedii, spowodowanej falami tsunami. W stanie Hawaje istnieje wysoko rozwinięty system wczesnego ostrzegania. Można sobie nawet ściągnąć aplikację na iPhone`a i iPada, która na bieżąco informuje mieszkańców stref zagrożenia o sytuacji na Pacyfiku.

Zostawiamy za sobą ewentualne zagrożenia i suniemy w stronę lotniska.

- Bardzo przepraszam, mamy przesiadkę, lecimy na Maui. Dokąd powinniśmy się udać?

Mam już dość. Od 20 minut kręcimy się w kółko. Co osoba, to sprzeczna informacja. Chcemy dotrzeć do gate`u, z którego odlatuje samolot na wyspę Maui.

- A jakimi liniami lecicie? – pyta czarnoskóra Amerykanka przy stanowisku linii Hawaiian.

- Hawaiian Airlines – odpowiadam cierpliwie.

- Ale my teraz nie mamy samolotu na Maui. Poproszę potwierdzenie lotu.

Daję jej grzecznie wydruk z Internetu z potwierdzeniem zakupionych biletów. Jej twarz nagle chmurnieje.

- Czytać nie potrafisz? – pyta mnie – Przecież tu jest wyraźnie napisane: Island Air. To nie jest nasza linia.

Spoglądam na wydruk. „Island Air” napisane jest drobnym drukiem. Ten samolot jest linii Hawaiian, obsługiwany przez Island Air. Tak jest napisane w potwierdzeniu. Nie chcę się z nią kłócić, bo po pierwsze mamy coraz mniej czasu do odlotu, a po drugie nie po to jestem na urlopie, żeby kłócić się z ludźmi.

Niesympatyczna pracownica linii Hawaiian wysłała nas za szklane drzwi. Wpadamy. Zaczynam biegać po lotnisku, żeby było szybciej. Moja rodzina za mną: to znaczy mama biegnie, a Michał dostojnie sunie. Jemu się nie śpieszy.

- Przepraszam, mamy przesiadkę, lecimy na Maui. Chcemy wiedzieć, który gate jest właściwy.

Człowiek w okienku Island Air zdziwiony patrzy na nas.

- Ależ powinniście wyjść z budynku przylotu i pójść do budynku odlotów.

Słucham? No tego nie przewidziałam. Mamy dwukrotnie się odprawiać? Przecież już to zrobiliśmy na Dużej Wyspie. Jakaś paranoja!

- A co z naszym bagażem? Mamy go odebrać, a następnie ponownie nadać? – po prostu nie mieści mi się w głowie, że można coś takiego wykombinować.

- Nie, bagaż został na pewno przekierowany do Waszego samolotu.

No, przynajmniej bagaż traktują tu z szacunkiem.

Nie jest dobrze. Pozostało dwadzieścia minut do odlotu i mamy do przejścia całą procedurę: odprawa paszportowa, bagażu ręcznego itd. O której powinniśmy wsiąść na pokład?

- Michał, pośpiesz się, naprawdę jest już dramatycznie późno – wolniej już chyba iść nie może.

- Ale o co Ci chodzi? Mamy jeszcze dwadzieścia minut – muszę się naprawdę opanować, żeby go za uszy nie pociągnąć. Biegnę cały czas, walizka kabinowa robi na chodniku piruety, pod pachą wiruje deska do surfowania. Babcia usiłuje zdyscyplinować wnuka. Ledwo co słyszę, bo ciśnienie w uszach powoduje, że w ogóle nic nie słyszę.

- Kochani, chodźcie, ja lecę do okienka, żeby ich poinformować, że zaraz dotrzecie.

Wpadam do hali odlotów, na całe szczęście prawie pustej. No tak, pewnie pozostali pasażerowie są już przy wejściu do samolotu.

- My mamy przesiadkę, lecimy na wyspę Maui – zdanie to zaczynam powtarzać jak mantrę.

- A bardzo proszę, ale deskę trzeba nadać na bagaż.

Czy to oznacza, że w liniach Hawaiian mogłam przewieźć ją za darmo, podczas gdy w Island Air muszę zapłacić?

- Ponieważ jest to drugi bagaż pasażera, trzeba dopłacić $30.

˝Zabijam˝ wzrokiem Michała. Do tej pory pływał na desce tylko raz. Tkwimy przy okienku odprawy paszportowej. Uważam, że coś tu nie jest w porządku. Kupiłam bilety w liniach Hawaiian, a tylko dlatego, że obsługuje je inny przewoźnik, muszę dopłacać za coś, za co w tych pierwszych płacić bym nie musiała. Jestem jednak na wakacjach, więc podałam bez komentowania kartę kredytową. Michał będzie mógł na tej desce napisać: „Moje Najdroższe Body Board” J.

Nasi znajomi będą mogli zobaczyć, jaką jesteś panikarą

Jesteśmy w Parku Stanowym Rzeki Wailuku (Wailuku River State Park). Stoimy przed Tęczowym Wodospadem (Rainbow Falls), który wcale nie jest tęczowy. My to jednak wiemy. Tęcze tu tworzą się o świcie, a my – by zobaczyć wszystkie cuda hawajskiej natury – musielibyśmy wstawać codziennie w nocy. To jest nie do przeskoczenia.

Tęczowy wodospad znajduje się w miejscu, w którym rzeka wpada do ogromnego zbiornika. Wąwóz jest osłonięty bujną, gęstą tropikalną roślinnością, a nad wodą koloru turkusu rosną piękne krzewy dzikiego imbiru. Rozłożyste drzewa mango sprawiają, że miejsce wydaje się tak odległe od miejskiego zgiełku, pomimo że rzut kamieniem znajduje się miasto Hilo.

Hawajczycy nazywają wodospad Waiānuenue, co w dosłownym tłumaczeniu oznacza „tęczową wodę” bądź „tęczę widzianą w wodzie”. Za wodospadem kryje się głęboka, naturalna jaskinia lawowa, która – jak głosi legenda – jest domem prastarej bogini Hiny, rodzicielki półboga Maui. To tu najczęściej widać tęcze, kiedy o poranku słońce przedziera się przez mgiełkę, unoszącą się nad spadającą wodą. Ścieżka prowadząca do jaskini jest wyboista i śliska. Trzeba bardzo uważać i mieć na nogach odpowiednie buty.

- To ja lecę na dół – krzyczy Michał i biegnie ścieżką wśród drzew figowca bengalskiego, w kierunku wodospadu.

Nie zdążyłam się zorientować, o co mu chodzi, a on już schodzi po skałach.

- Michał, natychmiast tu wracaj. To, co chcesz zrobić jest niebezpieczne – naprawdę zaczynam się denerwować.

- Zostaw go w spokoju. Masz syna, nie córkę. Chcesz go wychować na niedorajdę. Poza tym tam są ludzie, więc chyba nie jest tam niebezpiecznie.

Zaczynam nagrywać w telefonie film. To sobie później porozmawiam z moim synem. Zorientowałam się, że wciąż do niego krzyczę, żeby wracał, choć on już mnie chyba nie słyszy. Jest na dole. Z mojej perspektywy patrząc, jest już nad przepaścią. Niech on tu tylko wróci, to poobrywam mu uszy. Czy ja się muszę tak denerwować? Widzę, że on podchodzi jeszcze bliżej. No, nie! To nie może tak być!!!  

- Nie denerwuj się. On już wraca.

Moja mama stara się być opanowana, choć i ona pewnie się denerwuje. To jej jedyny wnuk. Ja sama jestem jedynaczką.

Całe szczęście, że Michałowi nie przyszło do głowy, żeby zejść do jaskini, bo wtedy naprawdę wpadłabym w panikę. Jego conversy to nie buty do trekkingu. A gdyby coś mu się stało, to musiałybyśmy zejść do niego w naszych klapkach. Jakoś sobie tego nie wyobrażam. Teraz też przez nieodpowiednie obuwie sterczymy na górze, zamiast pójść za nim.

Jaskinię Hiny najlepiej jest zwiedzać wcześnie rano, kiedy jest wystarczająco dużo światła, żeby zobaczyć formacje skalne. Droga, którą wybrał Michał to ta wyboista i śliska ścieżka do jaskini, tyle że to nie jest żadna ścieżka, tylko strome skały lawowe.

Wrócił. Jest już na górze.

- Czy Ty oszalałeś? To nie jest trasa dla człowieka w trampkach. Tu trzeba mieć odpowiednie obuwie. Mogłeś złamać nogę, a nawet spaść w przepaść, bo stałeś za blisko krawędzi.

- Mamo, wyluzuj. Nic mi się nie stało.

Nagle dostrzega w ręku mój telefon.

- O, mogę pożyczyć?

- Mama nagrała dla Ciebie film, żebyś mógł zobaczyć, jak schodziłeś.

Michał odtwarza filmik i wybucha śmiechem.

- Ale super, mamo, dziękuję. Będę miał świetny materiał do umieszczenia na Facebooku. Nasi znajomi będą mogli zobaczyć, jaką jesteś panikarą.

Ja go chyba uduszę bez wstępnej rozmowy, bez ceregieli. Odchodzę. Wchodzę do lasu banian. Szukam czarnoksiężnika, Wiedźmina, Wernyhory. Help! Pomocy!!!

Dlaczego warto poznać 7 praw huny?

Opuszczamy dom w Volcano Village na hawajskiej wyspie Big Island. Bardzo żałuję, że musimy stąd wyjechać. Tu jest pięknie, a nie wiadomo, co zastaniemy na miejscu, w mieszkaniu w Kailua-Kona w zachodniej części Dużej Wyspy. Czasami zdjęcia w Internecie nie oddają rzeczywistego stanu wynajmowanego mieszkania.

Ostatni raz sprawdzam, czy nie zostawiliśmy czegoś w środku i już zatrzaskuję drzwi.

- Tu na pewno ktoś był. Ten mop stał w innym miejscu – mama ma pamięć fotograficzną. Jest montażystką filmową i potrafi w najdrobniejszych szczegółach odtworzyć obraz. Ja jej wierzę, że mop stał w innym miejscu, ale przecież sam nie pokonał tych kilku metrów. Ktoś tu musiał być, a nie było nikogo słychać.

- Chyba sprzątaczka tu była, ale jakaś niewidzialna. Pewnie czeka, aż sobie pojedziemy – mama „czyta” w moich myślach.

- Mamo, coś Ty najlepszego zrobiła? Zatrzasnęłaś drzwi? Jak ja teraz umyję ręce? – Michał się denerwuje, nie mogąc otworzyć drzwi do domu. Wszystkie drzwi pozamykałam, bo nie wiedziałam, że ktoś chce posprzątać po nas. Poza tym i tak bym je zamknęła. A skąd mam wiedzieć, że to sprzątaczka, a nie złodziej?

- Chodź, pod tarasem jest kran z wodą. Tam umyjesz ręce.

Nie chcę mu mówić, że jest tam szlauch, ale niestety, już go zobaczył i właśnie stwierdził, że oszalałam.

- No, nie! Dziękuję! Nie muszę myć rąk.

MANA. Aia no i ka mea e mele Ana – powtarzam sobie siedem praw huny – Moc pochodzi z wnętrza. PONO. Ike ‘ia no ka loea i ke kuchu – Prawda zawiera się w rezultacie. Najspokojniej w świecie biorę ręce Michała i opłukuję je wodą ze szlauchu. Jak dłużej posiedzę na Hawajach, to stanę się „oazą szczęścia i spokoju”.

Najpierw jedziemy do Hilo. Cały dzień będziemy w trasie, więc postanowiliśmy po drodze trochę pozwiedzać. W Hilo są dwa ciekawe miejsca, które chcielibyśmy zobaczyć: Ogród Japoński i Kokosową Wyspę.

Jedziemy samochodem. Michał nadal się boczy, bo umyłam jego ręce zimną wodą, w dodatku nie z kranu.

- Chyba chcesz, żebym się przeziębił. Tu jest chłodno, a Ty mnie myjesz zimną wodą.

A to dobre! Czyli jak on wyskakuje zimą w rozpiętej kurtce i bez czapki na głowie ani szalika na szyi, to wtedy wszystko jest w porządku, wtedy się nie przeziębia? Tylko dlaczego zawsze po takich „wyczynach” choruje? A jak ja mu opłukałam ręce – OK., przyznaję –  zimną wodą, ale nie na mrozie, tylko przy jakiś 17°C, to już ma duży problem. Jest przecież ubrany odpowiednio do temperatury: spodnie, bluzka, bluza. Na pewno się pochoruje, już to widzę. Jestem w myślach zgryźliwa.

Dojeżdżamy bez problemu do japońskiego ogrodu. Liliuokalani Gardens nazwano na cześć hawajskiej monarchini. Park, którego są częścią został zaprojektowany w 1900 roku na wzór ogrodów japońskich, by uhonorować – a jakże! – japońskich imigrantów. Park utrzymany jest w stylu Edo (tak nazywało się miasto Tokio w latach 1603 – 1868). Jest największym takim ogrodem poza Japonią. Pośrodku parku znajduje się staw Waihonu z licznymi mostkami, wysepkami, altankami i pagodami. Rosną w nim wierzby płaczące (zupełnie, jak w Polsce), liczne azalie, gdzieniegdzie widzimy polanki bambusów i akry soczyście zielonej trawy.

Wróciliśmy do Tori, tradycyjnej japońskiej bramy. Robię Michałowi pamiątkowe zdjęcia. Łaskawie pozuje. O, Boże, chyba przed chwilą się uśmiechnął. Sprawdzam. Tak, utrwaliłam uśmiech na twarzy mojego syna. To chyba nie jest tak źle. Może zaczęło mu się tu podobać.

Idziemy po niezbyt szerokim moście wyłącznie dla pieszych, który łączy Banyan Tree Drive z Wyspą Kokosową (Coconut Island). Hawajczycy nazywali ją Moku'ola, co w języku hawajskim oznacza „uzdrawiającą wyspę” oraz „wyspę życia”. W przypadku wielu chorób to właśnie tu przybywali oni po uzdrawiające kuracje. 

W języku hawajskim słowo „ola” znaczy zarówno zdrowie, jak i życie. Hawajczycy wierzyli, że nie może istnieć życie bez zdrowia i zdrowie bez życia.

Dawniej hawajska medycyna była bardzo rozwinięta. Istniał zawód medyka, istniały leki, opracowane były kuracje. By zrobić specjalizację lekarską i zostać kahuną-znachorem/lekarzem, odbywano długoterminowe praktyki. By móc uzdrawiać chorych w specjalnych świątyniach (heiau), przechodzono szkolenia. Były też miejsca szczególne, znane z sąsiedztwa uzdrawiających wód źródlanych. Takim miejscem było właśnie Moku`Ola na Dużej Wyspie. 

Michał idzie przede mną. Most jest krótki i mój syn jest już prawie na wyspie. Jeśli będzie sadził takie duże kroki, za chwilę znajdzie się na jej drugim krańcu. To jest maluteńka wysepka wielkości małego boiska do piłki nożnej.

Wyspa ma kształt elipsy, dookoła rosną palmy kokosowe. Tuż przy zejściu z mostu ostrzeżenie: "Uwaga na spadające kokosy i gałęzie". Wyspa jest też popularnym miejscem, w którym pary biorą ślub. Ta część Hilo w ogóle cieszy się wśród nowożeńców powodzeniem. Pobliski ogród japoński, w którym przed chwilą byliśmy też często gości pary młode, które mówią sakramentalne "tak". Pewnie po ceremonii ślubnej na Wyspie Kokosowej małżonkowie "żyją długo i szczęśliwie" pod warunkiem, że w trakcie nie spadnie im na głowę żaden kokos, ani gałąź.

Usiłuję znaleźć jakieś stoisko z jedzeniem i napojami. Niestety – podobnie, jak w parku wulkanów – i tu ludzie muszą zabierać ze sobą kosze piknikowe i lodówki samochodowe. Zaczyna być to regułą. Chyba każdy mieszkaniec ma odpowiedni sprzęt w swoim domu.

- Mamo, jest strasznie ciepło – moje dziecko zaczyna narzekać. Ponownie zapomniało ubrać się "na cebulkę".

- No to wskocz do wody. Ja zaniosę ubrania do babci i spróbuję załatwić jakiś ręcznik.

Mama została pilnować samochód. Podobnie jak w drodze z lotniska, tak i teraz część bagaży leży na tylnym siedzeniu. Michał zdjął przed chwilą buty i skarpetki. Gdybym ja ubrała się tak ciepło, z pewnością ugotowałabym się w czasie krótszym niż pięć minut.

- OK, Michałku, teraz zdejmij ubranie – Czekam przyczajona z aparatem, chcę uwiecznić moment, w którym on wskoczy do wody. I co widzę w wizjerze? Mojego syna, który w ubraniu skacze do wody. Nawet nie zdążyłam krzyknąć, by się nie wygłupiał.

- Super, wskoczyłeś z paskiem przy spodniach, z rzeczami w kieszeniach. Czyś Ty oszalał? Przecież to ubranie nie wyschnie w czasie dzisiejszej podróży. Zobaczysz, babcia się zdenerwuje.  

Mój syn nie odpowiada, ale nieśmiało spogląda na dziewczynę, siedzącą na brzegu. Pewnie nie chciał przy niej prezentować swego nagiego ciała. I kogo ja powinnam teraz "zabić"?

Mam tylko nadzieję, że uzdrawiająca woda, do której wskoczył sprawi, że nie będzie chorował. A moja mama za chwilę na pewno dostanie zawału.

- Milion dolarów za minę babci, jak nas zobaczy. Przygotuj aparat i rób zdjęcia natychmiast, najlepiej w trybie sportowym. Ale będzie „jazda”!!! – już się cieszy na spotkanie z babcią. I w ogóle niczego się nie boi. "Diabeł wcielony" – myślę w duchu. Zobaczysz, zaraz będziesz miał „jazdę”, po której już na pewno nie będziesz taki zadowolony.

Babcia nie zareagowała tak, jak spodziewał się Michał i jakbym ja sobie życzyła.  Nie otrzymał on spodziewanej reprymendy, a ja nie chcąc karać podwójnie, nie zrugałam go od razu po wyjściu z wody. Teraz oboje się śmieją i ja ewentualnie mogę jedynie zrobić z siebie pośmiewisko, jak nagle zacznę wyciągać konsekwencje.

Naprawdę myślałam, że on już wyrósł z wieku, kiedy ma się tę "nieznośną lekkość bytu". Kilka lat temu byliśmy w Ogrodach Kensington (Kensington Gardes) w Londynie, w części zwanej The Diana Memorial Playground. Tam jest staw, który - delikatnie mówiąc – nie jest najczystszy. Pracownicy parku – swoją drogą – mogliby oczyścić go z brudów.

Wyszliśmy na spacer. Pogoda była w miarę ładna. Było ciepło. Kilka razy powtarzałyśmy Michałowi, żeby nie podchodził za blisko krawędzi stawu, bo wpadnie do wody. On nam machał ręką, wołał : "OK, OK!!!". I wtem w ułamku sekundy znalazł się w stawie, skąpany po pas. Nie dotknął dna, bo zatrzymał się na koszu na śmieci „Królewskiej Dzielnicy Kensington”. Ktoś go najwyraźniej wrzucił do stawu, do kompletu z innymi brudami. Wracaliśmy kilka przecznic z dzieckiem, ociekającym brudną wodą. Wszyscy napotkani ludzie użalali się na Michałkiem, mówili : "Oh, poor little thing" (O, biedactwo! :). A ja sobie w duchu myślałam: "Nie poor, tylko stupid" (Nie „biedny”, tylko „głupi” :)

A to zdjęcia z 2008 roku. Moje dziecko pokazuje, że wszystko OK, a chwilę potem było już w fontannie porośniętej glonami. Ta fontanna vel sadzawka jakby wyjęta z romantycznych powieści Jane Austen, tyle że glony w rzeczywistości śmierdzą :(

Kiedy dziecku obce jest słowo "autoironia", ale za to ironię ma dopracowaną do perfekcji...

„Mamo, w Twoim wieku?” – kiedy słyszę taką reprymendę mojego syna, która ma przywołać mnie do porządku, bo ja np. tańczę, „sypię” dowcipami, głośno się śmieję… kiedy ją słyszę, szlag mnie trafia na miejscu. Co to w ogóle jest za pytanie? I jak wiele mówi o stosunku dziecka do rodzica. Wczoraj pisałam o tym, jak mój syn w czasie podróży na wyspę Hawaii upomniał mnie, żebym nie patrzyła rozmarzonym wzrokiem na młodego, pięknego Hawajczyka, bo… i tu cytuję: „w Twoim wieku nie wypada”. Czy istnieje granica wieku, kiedy należy przestać marzyć, śmiać się, tańczyć i opowiadać anegdotki? I jak ta granica przebiega? Bo dla kilkulatka starość zaczyna się mniej więcej w wieku 19 lat. Piszę to z własnego doświadczenia. Mnie wydawało się w dzieciństwie, że taka osoba jest już tak stara, że lada moment umrze. Co prawda mój syn ma już 17 lat, ale to nie zmienia faktu, że jego horyzonty nie są zbyt szerokie. A może nie chodzi wcale o horyzonty, tylko o zwyczajną, czysto ludzką złośliwość, uszczypliwość, ironię i sarkazm? 

Mojemu dziecku obce jest słowo „autoironia”, ale ironię ma dopracowaną do perfekcji. Ćwiczy ją codziennie na mnie. Jestem jego "królikiem doświadczalnym". Kiedyś mnie to irytowało, dziś jeszcze szlag mnie trafia, ale powoli oswajam sie z "ciętym" językiem Michała. Pomogło mi w tym napisanie relacji z podróży na Hawaje. Byliśmy w niej ponad miesiąc, jeśli liczyć dwa pobyty w Londynie: przed wylotem do Honolulu i po powrocie do Wielkiej Brytanii. Pisanie potraktowałam jako psychoterapię. Specjalnie o naszym pobycie pisałam w czasie teraźniejszym. Chodziło mi o to, żeby różne sytuacje z synem przeżyć na nowo, "przetrawić" je i oswoić "potwora". Kiedy tworzy się tekst, wielokrotnie robi korektę, pewne niesympatyczne sytuacje, które samemu się przeżyło przestają być "nasze", stają się częścią fikcji. I tak było w moim przypadku. 

Nadal nie zgadzam się na to, by syn mi dyktował, w co mam się ubrać, z kim mam się przyjaźnić, pozwalał, a częściej nie pozwalał na wyjście ze znajomymi. Jak typowy chłopiec z tzw. "rozbitego" domu przyjmuje rolę mężczyzny - pana i władcy. Wcześniej mu mówiłam, że z jego tatą rozwiodłam się, bo właśnie za bardzo chciał mną rządzić, a ponieważ z nim nie mogę się rozwieść, to powinien dać sobie spokój, bo mnie tylko denerwuje. Teraz po prostu kiwam z politowaniem głową, miną daję do zrozumienia, że po mnie to "spływa" i idę dalej. Choć są momenty, że mam ochotę po prostu stanąć na stołku albo lepiej na stole (mój syn jest o 17 cm ode mnie wyższy) i wałkiem od ciasta "wklepać" mu trochę rozumu do głowy i jeszcze więcej szacunku do dorosłych. Bo i teraz czasami szlag mnie trafia, jak młody człowiek z politowaniem kiwa na mnie głową, robi miny uczonego filozofa, który stoi przed kretynką i ocenia, dyktuje, rozkazuje. I niemiłosiernie się wywyższa.