"Nieznośna lekkość bytu". Kiedy w rodzicu budzi się dziecko...

 

Przechodzimy w naszej rodzinie przez różne fazy. Teraz przeżywamy bunt nastolatka, ale zanim on nastąpił, był czas, kiedy moje dziecko było bardzo mądre, za to ja nie za bardzo.

„Nieznośna lekkość bytu”, o którą mam do mojego syna pretensje z dużym prawdopodobieństwem przeszła jak zarazek/wirus ze mnie na niego. Byliśmy dawno temu w Legolandzie w duńskiej miejscowości Billund. Michał miał zaledwie kilka lat. Zatrzymaliśmy się na tydzień w miejscu nieopodal parku, tak więc mogliśmy dokładnie poznać wszystkie jego atrakcje. Czy to dobrze? No, chyba nie do końca. Był tam namiot „Bionicle Power Builder”. Zapewne część z Was wie, o czym piszę, ale czy zdecydowaliście się na zasmakowanie tej atrakcji? Ja niestety tak. Miałam za dużo wolnego czasu i dziecko u swego boku, może też duże „dziecko” w sobie. Tym, którzy nie znają tego miejsca zdradzę, że jest to miejsce w stylu „jak sobie pościelisz, tak się wyśpisz”, choć o spaniu nie mogło tam być mowy. 

Zanim weszliśmy do środka, musieliśmy zaprogramować na specjalnej karcie działania robota Bionicle. Mieliśmy do wyboru ikonki klocków Lego, z których trzeba było wybrać zaledwie kilka. Ponieważ informacje były – oględnie mówiąc – bardzo lakoniczne, nie do końca zdawałam sobie sprawę, co zastanę w głębi namiotu i do czego posłuży nam specjalna karta. Oby tylko był to tylko rodzaj paszportu, który pozwoli nam wejść do środka. Komputer, na którym wybierałam nasze wirtualne klocki nie chciał przyjąć mojego wyboru, więc w nerwach zaczęłam wciskać na ekranie komputera wszystkie ikonki, jak leci. W końcu mogliśmy wyjąć naszą kartę z komputerowego czytnika. 

Weszliśmy do środka. Aż zrobiłam krok w tył, bo inaczej to sobie wyobrażałam. Wewnątrz namiotu były roboty Bionicle wysokie na dwa piętra. Przynajmniej tak je zapamiętałam. Dla mnie Bionicle to była niewinna zabawka w pokoju mojego dziecka, a nie robot wysoki, jak dźwig na budowie. Specjalne karty natomiast wkładało się do komputera przy stanowisku, przy którym żądni wrażeń zwiedzający zasiadali w fotelach lotniczych, przymocowanych do gigantycznego robota Bionicle. 

Moje dziecko stało przerażone. Też nie spodziewało się, że niewinny robocik z jego pokoju może przeobrazić się w takiego giganta. 

- Mamo, może chodźmy stąd? Ta atrakcja nie jest taka atrakcyjna. Mogę wrócić do babci? 

Moja mama miała „nosa” i nie zdecydowała się wejść do namiotu. Teraz wiem, że nie wejdę nigdzie tam, gdzie nie będzie chciała wejść moja mama. 

- Michałku, zostańmy. Tymi drzwiami nie wyjdziemy na dwór. Będziemy musieli poprosić obsługę, by nas wypuściła i zrobimy z siebie tchórzy. Chcesz, żeby ktoś pomyślał, że jesteś tchórzem?

- Nie – mój syn nie chciał być postrzegany jako tchórz. Przecież nikt by nie chciał.

Zasiedliśmy w fotelach, które miały takie same zabezpieczenia, jak te w samochodach rajdowych. Chwała Bogu, bo nie wiem, jak by zakończyła się nasza przygoda. Pan z obsługi włożył do czytnika naszą specjalną kartę i robot ruszył. Chryste Panie, co ja zaprogramowałam?! Bionicle zachowywał się, jakby miał konwulsje. Trzepał nami w prawo i w lewo, w górę i w dół, do przodu i do tyłu. Miałam wrażenie, że za chwilę zwrócę lunch, śniadanie, kolację z poprzedniego dnia i w ogóle to wszystko, co zjadłam w drodze z Polski. Chwyciłam moje dziecko za rękę, bałam się o nie. Michałek wtem zaczął przeraźliwie krzyczeć, że on już ma dosyć i chciałby zsiąść. Ale zsiąść nie mogliśmy, bo robot realizował to, co mu zaprogramowałam. I musiał to zrobić do końca. 

Zeszliśmy – przynajmniej ja – na „galaretowatych” nogach. Moje kochane dziecko spojrzało na mnie i powiedziało: „Mamuś, przyrzeknij mi, proszę, że taki wygłup był ostatni raz. Nigdy więcej nam tego nie rób”. Bardzo bym chciała, żeby to był ostatni raz, ale niewiele później byliśmy w Eurodisneylandzie dwukrotnie w ciągu trzech miesięcy i też mieliśmy sporo czasu, żeby zakosztować wszystkich atrakcji.

 

Pierwszy pobyt był udany i – można rzec – dość bezpieczny, ponieważ moja mama pilnowała, żeby moja ułańska fantazja nam nie zagrażała. Ale drugi raz byliśmy już sami i… hulaj dusza! „Za czym kolejka ta stoi?” – takie pytanie powinnam zadać stojącym przede mną ludziom, ale co może kryć się za kolejką na Dzikim Zachodzie? Przecież to nie może być nic groźnego.  Kolejka schodziła w dół do czegoś w rodzaju podziemia, a schody były bardzo wąskie, więc nawet gdyby ktoś chciał zawrócić, to szanse na to były marne. Po drodze wisiały miarki dla dzieci, ponieważ dziecko poniżej metra trzydziestu czy czterdziestu (nie pamiętam dokładnie) nie mogło z tej atrakcji skorzystać. I to powinno dać mi do myślenia, szczególnie że Michałek zawsze był nad wiek wyrośnięty i nie mieścił się w żadnych tabelach. Ale staliśmy w kolejce na wąziutkiej klatce schodowej i wreszcie zeszliśmy na podziemny peron kolejki z Dzikiego Zachodu. Była to typowa drewniana kolejka, jak z westernu. Gdy ruszyliśmy, wagoniki zaczęły telepać się w prawo i w lewo. Nagle podjechaliśmy do krawędzi i runęliśmy po szynach ostro w dół. Kolejka z Dzikiego Zachodu okazała się rollercoasterem, drewnianym, dającym wrażenie rozpadającego się składu malutkich wagoników, a w nich my. Krzyknęłam: „Michał, trzymaj się mocno oparcia”. Kolejka pędziła, a ja miałam wrażenie, że za chwilę z niej wypadniemy, a wagonik rozpadnie się na milion kawałków. Okropne uczucie! I nigdzie nie było informacji, że chodzi o rollercoaster. Gdybym wiedziała, to nigdy w życiu nie stanęłabym ze swoim dzieckiem w kolejce, choć miarki wzrostu dziecka powinny dać mi poważnie do myślenia. Jedyny plus tej nieciekawej przygody to to, że moje dziecko ma dziś 17 lat i od tamtej pory nigdy przenigdy nie poprosiło mnie o przejażdżkę rollercoasterem. Gdy byliśmy w Los Angeles i mogliśmy pojechać do Disneyland Park, moje dziecko powiedziało: „O, nie, dziękuję”. A jak usłyszało, że w tym parku jest bogata kolekcja rollercoasterów od początku istnienia disneylandów, powiedziało: „Tym bardziej nie, dziękuję”. 

   

                                 

W życiu przechodzimy przez różne fazy. Najpierw dziecko nic nie rozumie i my jesteśmy za nie w pełni odpowiedzialni. Staramy się pilnować je, jak oczka w głowie. Gdy Michałek był malutki, często bywałam w Darłówku i koszmarem były dla mnie spacery w porcie, bo bałam się, że wpadnie on do kanału. I wspominam z uśmiechem nasz rejs statkiem. Michałek uparł się, że chce z Ustki wypłynąć statkiem Wikingów, a w połowie rejsu powiedział: „Mamo, mam już dość, chcę wysiąść”, a byliśmy daleko od brzegu. Z trudem przytrzymałam go na pokładzie. 

Później dziecko zaczyna wiele rozumieć, mądrzeje, więc rodzic trochę się uspokaja i zaczyna ponosić go fantazja. Ja jestem najlepszym tego przykładem. No, i niestety przychodzi czas buntu nastolatka. Czy nie można by wrócić do przeszłości? Ja chętnie nabyłabym wehikuł czasu.  

Wielka Lekcja Tolerancji

„Nie ma miejsca na uprzedzenia”. „Służba zdrowia popiera równe prawa dla przedstawicieli odmiennej orientacji seksualnej”. „Praca dla nauczycieli homoseksualistów”. Jest środek dnia. Idziemy Regent Street, ulicą w sercu Londynu, którą wszyscy troje uwielbiamy. Ma ona kształt napiętego łuku, na którym usytuowane są nasze ulubione sklepy. Ruch dziś jest tu utrudniony. Nie możemy swobodnie przejść na drugą stronę jezdni. Wszystko za sprawą demonstracji przedstawicieli różnych orientacji seksualnych, którzy chcą zamanifestować swoje prawa. Pride parade. Moje dziecko – jak zwykle w takich sytuacjach – wykazuje ogromne zainteresowanie. Przypomina mi się nasz pierwszy dzień w Barcelonie kilka lata temu. Właśnie dojechaliśmy do hotelu, który był położony w znakomitym punkcie La Rambla, dwadzieścia pięć kroków od wyjścia z metra i dosłownie za rogiem Gran Teatre del Liceu. Byłam bardzo zadowolona, że udało mi się znaleźć nocleg w tak dobrym punkcie. Od razu zachciało nam się wyjść na miasto. Kiedy znaleźliśmy się już na ulicy, od strony Placu de Catalunya nadciągał korowód przebierańców z fantazyjnymi fryzurami i rysunkami na całym ciele. Wszędzie widać było transparenty, głoszące hasła równości seksualnej. Słychać było klaksony pojazdów, dźwięk muzyki, głosy osób, krzyczących przez megafony. Parada równości – wydarzenie, które umknęło mojej uwadze, kiedy przygotowywałam nasz wyjazd do Barcelony. Korzystając z okazji, postanowiłam wytłumaczyć mojemu synowi, czym jest „tolerancja”. Tolerancja również dla odmienności seksualnej. Kiedy „rozwinęłam skrzydła”, przekonując go o potrzebie poszanowania bliźniego, dla którego czym innym jest norma, ale w dalszym ciągu jest on człowiekiem, zauważyłam, że coś przykuło uwagę mojego syna. Stałam plecami do nadciągającej parady, twarzą byłam zwrócona w stronę kolumny Krzysztofa Kolumba. Parada jakby wychodziła zza moich pleców. Nagle ku mojemu przerażeniu zobaczyłam pojazd z odkrytą platformą, na której siedzieli lub stali kompletnie nadzy ludzie, którzy prezentowali w całej okazałości swoje przyrodzenia. Orgy Bus. Moje zaskoczenie trwało sekundę. W mgnieniu oka wepchnęłam mojego dwunastoletniego wówczas syna do sklepu, przy którym staliśmy. Był to sklep z akcesoriami klubu piłkarskiego Barcelony – jego ulubionego zespołu. Rzuciłam tylko: „Możesz kupić, co zechcesz, za wszystko zapłacę, tylko masz tu być, dopóki Cię nie zawołam”. Wyszłam ze sklepu, by sprawdzić, jak daleko odjechał autobus, którego widok mógł namieszać w głowie nastolatka. Sama przed sobą przyznałam się, że przesadziłam z wykładem o tolerancji. Dwunastoletni chłopiec jest na to jeszcze za mały. Do tej pory mój syn wspomina jedyną szansę naciągnięcia matki na wykupienie całego asortymentu i to dzięki „tym miłym ludziom”. 

W dalszym ciągu jesteśmy na Regent Street, czekamy na koniec londyńskiej parady równości, która zdaje się nie mieć końca. Podszedł Michał. 

- Stanęliśmy po złej stronie ulicy. Tam jest sklep Ferrari. Chętnie dam się tam wepchnąć i mogę nie wychodzić zanim mi na to pozwolisz. Czy zabrałaś z hotelu wszystkie karty kredytowe?

Moje spojrzenie jest piorunujące. Za trzy dni lecimy na drugą półkulę, a on wyskakuje z pomysłem zakupów w ekskluzywnym butiku, w którym ceny chyba biorą się z kosmosu. No aż tak się nie boję, że parada namiesza mu w głowie. Ma w końcu czternaście lat i widzi już więcej kolorów niż tylko czarny i biały. Na jego nieszczęście do rozmowy włącza się babcia. Nie zapowiada się, że będzie to miła pogawędka, raczej wykład o rozrzutności i oszczędzaniu, o stawianiu sobie celów i dążeniu do nich. 

To ja wejdę na chwilę do Banana Republic – rzucam, odchodząc. Ten sklep to moje ulubione miejsce w Londynie. Stanęliśmy jednak po właściwej stronie ulicy.  

Back seat driver

Przez wiele miesięcy ilekroć rozmawialiśmy o naszym letnim wyjeździe mój syn protestował, kiedy mówiłam o wynajmie samochodu. Lecieliśmy do Kornwalii, przepięknego hrabstwa Anglii, w którym widoki zapierają dech w piersiach, a każdy dworek, zameczek i pałacyk "zaprasza", by go odwiedzić. Niestety nie można tam funkcjonować bez samochodu. Oczywiście mowa tu o samochodzie z kierownicą po prawej stronie, który poruszać się musi po lewej stronie drogi. Mój syn za każdym razem robił "z igły widły", z mojego naprawdę niegłupiego pomysłu robiła się afera na całą okolicę. Mówił, ze życie mu miłe i nie chce zginąć na angielskiej drodze, na co ja mu odpowiadałam, ze OK, w takim razie ja jadę samochodem, a on biegnie za nim. Nie powiem, sama miałam ogromny dylemat, czy sobie poradzę, wszak nigdy w życiu nie prowadziłam samochodu w ruchu lewostronnym, ale ponieważ uwielbiam wyzwania, wiec postanowiłam pokazać wszystkim, że dam radę.

Problemy zaczęły się jeszcze przed wjazdem na teren hrabstwa Kornwalia. Gdybym chodziła do szkół w Wielkiej Brytanii, na pewno z geografii miałabym "pałkę". Przez całe życie myślałam, ze Plymouth jest głównym miastem Kornwalii, a tymczasem leży on w Devon, ale dokładnie na granicy dwóch hrabstw. Podobnie jak Bratysława, którą od granicy austriackiej dzieli zaledwie 10 km.

Odebraliśmy samochód w jednej z agencji wynajmu w Plymouth. Byłam pełna energii, gotowa na wyzwanie i "chwycenie byka za rogi". Tamtejszy pracownik zapytał mnie, czy jestem zaznajomiona z prowadzeniem samochodu z kierownicą po prawej stronie, na co ja - zgodnie z prawdą - powiedziałam, ze nie. Chyba pomyślał, że skoro nie potrafię prowadzić samochodu w ruchu lewostronnym, to w ogóle nie potrafię prowadzić i zaczął robić mi wykład, jak uruchomić silnik, gdzie są pedały, który pedał do czego służy. Nawet mój syn nie wytrzymał. Pomimo, że uważał pomysł wynajęcia samochodu za kretyński, "wykład" pana z agencji uznał za zniewagę. Powiedział mu dobitnie, że jego matka jest świetnym kierowcą, tylko zazwyczaj prowadzi pojazd w normalnym kraju, gdzie jest normalny ruch. Pan "zamknął się" i poszedł. 

Wyjechaliśmy na ulice Plymouth. To było najgorsze doświadczenie w moim życiu. Myślałam, że dostanę zawału. Każdy krawężnik był "mój", a jest ich tam bez liku i wszystkie wysokie. Do tego te zwężenia i wysepki na przejściach dla pieszych. Lewa tylna alufelga została przez mnie zniszczona na pierwszych 5 km.

Nagle po samochodzie zaczął rozchodzić się swąd palonego ebonitu. Nie wiedziałam, co się dzieje. I w tym miejscu muszę przyznać, że mój syn uratował samochód przed całkowitym zniszczeniem. Usiadł za kierownicą i pomimo, że nie ma jeszcze prawa jazdy, sprawdził, jak w wynajętym Oplu wchodzą biegi. W takim "angielskim" samochodzie wszystko jest na opak. Lewą ręką gorzej wrzuca się biegi niż prawą, a do tego w tym modelu "jedynka" jest bardzo "głęboka" i trzeba ją wcisnąć bardzo daleko w lewą stronę. Może gdyby pan z wypożyczalni mniej zajmował się nauką przekręcania kluczyka w stacyjce, a bardziej się skupił na skrzyni biegów, to może bym jej nie nadpaliła. Okazało się, że Vauxhall, czyli brytyjski Opel ma bardzo "długie" biegi i np. na "jedynce" jedzie się o wiele dłużej niż to ma miejsce w innych europejskich samochodach. Gdybym prowadziła w ten sposób mój samochód, skończyłoby się to naprawą za kilkanaście tysięcy złotych.

Prowadzenie samochodu po "złej" stronie drogi z kierownicą po "złej" stronie samochodu było dla mnie torturą, a Michał nie ułatwiał mi życia. Przez cały czas robił miny, z politowaniem kiwał głową, a ja miałam wrażenie, że wszystkie samochody jadą na mnie i za chwilę będziemy mieć czołowe zderzenie. Odsuwałam się od osi jezdni i wpadałam na krawężniki. Z trudem dojechałam na stację kolejową, z której mieliśmy zabrać moją koleżankę. Ona wyjechała z Londynu z kilkugodzinnym opóźnieniem. Miałam nadzieję, że Justyna przejmie prowadzenie, ponieważ ja byłam na skraju załamania nerwowego. Wtedy miałam ochotę porzucić samochód i dojść na piechotę do miejscowości, w której wynajęliśmy dom. Wcześniej wielokrotnie mówiłam, że jak nie zdążymy na czas przed zamknięciem rent-a-caru, to będziemy jak niemieckie turystki iść z walizeczkami na kółkach i w butach na szpilkach po tych kornwalijskich wąskich dróżkach i polach. Byłoby zabawnie, ale bezpiecznie. Jedyne niebezpieczeństwo to takie, że mój syn mógłby zrobić nam fotkę i wrzucić na Facebooka. I zrobiłby z nas pośmiewisko.

Musiałam dalej prowadzić samochód. Modliłam się, żeby nie musieć ponownie wjeżdżać do miasta, którego jezdnie są "najeżone" krawężnikami, choć w terenie nie było lepiej. Przepiękne wąwozy, które podziwiałam na wielu filmach stały się moim utrapieniem. Przez cały pobyt w Kornwalii codziennie przejeżdżałam wielokrotnie przez takie wąwozy, które - pomimo, że na ogół są wąskie - to dodatkowo w połowie się zwężają, nie wiadomo po co. Do tego bardzo często musiałam mijać pojazdy rolnicze, wysokie na kilka pięter, ale za to wąskie. Miałam wrażenie, że taki kombajn zaraz się na nas zwali. Gdzie "coś takiego" ma środek ciężkości? Chyba wolę nie wiedzieć.

Trochę się wygłupiałam, a może też trochę musiałam odreagować, bo piszczałam, kiedy zbliżał się pojazd, jadący z na przeciwka. Zupełnie, jak Cameron Diaz w filmie "Holiday". Ona, Smart i ruch lewostronny. Z tego wszystkiego kupiła sobie butelkę wina, którą opróżniła w czasie jazdy. Ja nie zdecydowałam się na takie rozwiązanie, bo nie wiadomo, jakby to się mogło zakończyć.

Moi towarzysze podróży chyba mieli mnie już dosyć, bo w samochodzie zawiązali koalicję "Oni" przeciwko "Mnie". O ile Justyna zachowywała się dyplomatycznie i starała się mi pomóc, o tyle Michał był w opozycji do mnie i cały czas wytykał mi błędy. Błąd nr 1 - wynajęcie samochodu. Błąd nr 2 - złe wkładanie biegów i co za tym idzie nadpalenie skrzyni. Błąd nr 3 - zaliczanie krawężników. Błąd nr 4 - rysowanie boku samochodu, choć naprawdę wąwozu nie dało się przejechać bez zarysowania. Michał siedział z tyłu i był klasycznym "back seat driverem". Zmora kierowców.

Pewnego dnia miałam już ich naprawdę dosyć. Podjechałam do sklepu, żeby kupić pieczywo. Dosłownie chciałam wejść do środka na 3 minuty. Zaparkowałam jakkolwiek, bo parking był pusty. No, i zaczęło się: że tak się nie parkuje, nawet na pustym parkingu. Przegięli - pomyślałam. To ja ich wożę, a oni mnie wciąż krytykują. Wysiadłam, trzasnęłam drzwiami, pokazałam im gest Kozakiewicza i poszłam do sklepu. Zrobiłam zakupy i po zapłaceniu po prostu postanowiłam sobie postać. Niech sobie poczekają - pomyślałam. Michał zastał mnie opartą o ścianę.

Gdy wjechaliśmy do miasteczka Kingsand, w którym mieszkaliśmy mój syn powiedział: "Dojedź na parking, to Ci coś powiem". Żeby tam dotrzeć, trzeba było "zaliczyć" wszystkie wąziutkie, stare uliczki, które były tak "szerokie", że lusterka samochodu prawie dotykały ścian kamieniczek. Za każdym razem miałam dylemat: uderzyć bokiem w wystające schodki, czy przytrzeć drugą stroną o wazony z roślinami? Uwielbiam takie miejsca, tylko nie znoszę po nich jeździć. Kiedy wjeżdżałam na parking, oczywiście, zahaczyłam o krawężnik. Na co Michał się odezwał i powiedział: "Brawo, mamo!!! Robisz postępy. Dzisiaj staranowałaś tylko trzy krawężniki. Jestem z Ciebie dumny".

Szczury i "odkręcanie kota ogonem"

Zdarza się, że nastolatek "odkręca kota ogonem", kiedy usiłuje odwrócić uwagę, bo źle się zachował, nieładnie się odezwał i nie wie, jak powiedzieć: "Przepraszam". Wielu z nas taka cecha zostaje na całe lata, a "odkręcanie kota ogonem" zaczyna być nazywane inteligencją. Za inteligentną osobę powszechnie uznajemy taką, w której słownictwie brakuje słów: "przepraszam", "dziękuję", "proszę", ale za to wie, jak "zamydlić" przeciwnikowi "oczy".  

W "odkręcaniu kota ogonem" mój syn jest mistrzem. Gdyby wprowadzono taki przedmiot w szkole, Michał miałby same "szóstki". Gdyby stworzono taką dyscyplinę na Igrzyskach Olimpijskich, z pewnością stanąłby na podium.

W tym roku Sylwestra spędzaliśmy w Sztokholmie. Już od wczesnych godzin popołudniowych nad Gamla Stan słychać było dźwięk wystrzałów. Robiono próbę fajerwerków albo tak wcześnie zaczęto świętować nadejście Nowego Roku.

Szliśmy główną ulicą Gamla Stan, przepięknej sztokholmskiej Starówki, opasanej kanałami i rzeką. Ja zachwycałam się pięknem kamieniczek, wąskich uliczek, starych lamp ulicznych. Po prostu prześliczny widok, takie miejsce, w którym mogłabym mieszkać. Nagle w ostatni dzień roku moja rodzina zaczęła się kłócić. Pomyślałam, że mogliby dać sobie spokój, choć w tym dniu. Mój syn powiedział coś niestosownego babci, a my staramy się go wychować na kulturalnego człowieka i czynimy to też zagranicą. Bez taryfy ulgowej :)

Poszliśmy kilka kroków dalej, ale atmosfera zaczęła "gęstnieć". Nagle mój syn zaczął uciszać babcię, która robiła mu "wykład". I znów sobie na to pozwala - pomyślałam.

- Shush! - To jego angielskie "Cicho!" wkurza mnie. Ilekroć chcę mu zwrócić uwagę, słyszę to "shush!". 

- Michał, chyba znowu się zapominasz. Natychmiast przeproś babcię.

- Macie się uciszyć, bo przed chwilą usłyszałem pisk jakby myszy albo szczura. 

Zaczyna nas "bajerować" - pomyślałam. Byłam pewna, że znów "odkręca kota ogonem". Nie chce babci przeprosić, więc wymyśla na poczekaniu jakieś bzdury. 

Poszliśmy dosłownie parę kroków dalej i nagle z kanalizacji wyskoczył szczur i poleciał w kierunku czyjejś piwnicy. Skręciliśmy w przecznicę. I tu wyskoczył szczur, wybiegł na środek uliczki i zatrzymał się jak wryty. Nie byliśmy sami. Po drugiej stronie szczura byli inni ludzie. Zaczęliśmy po polsku krzyczeć na niego, żeby sobie poszedł. Tamci ludzie krzyczeli po szwedzku. Otumaniony szczur, potykając się zbiegł z drogi i wskoczył do kolejnej piwnicy. Najprawdopodobniej wystrzały fajerwerków wypłoszyły szczury z piwnic, magazynów i kanalizacji. 

Oba szczury natomiast uratowały honor mojego syna, uwiarygodniły to, czym Michał zasłaniał się, nie chcąc przeprosić swojej babci. Po spotkaniu ze szczurami nikt z nas już nie pamiętał, o co poszło.